طوفان نوح در اسطورههای سومری و بابلی و مقایسه آن با تورات و قرآن
/ دانشیار گروه ادیان و عرفان دانشگاه آزاد اسلامی واحد یادگار امام خمینی(ره) شهر ری / jalalishey@gmail.comArticle data in English (انگلیسی)
سال بیست و هفتم ـ شماره 249 (ویژة ادیان)
جمشید جلالی شیجانی / دانشیار گروه ادیان و عرفان دانشگاه آزاد اسلامی واحد یادگار امام خمینی ره شهر ری jalalishey@gmail.com
دریافت: 7/10/96 پذیرش: 22/3/97
چکیده
با وجود روایت های مختلف در مورد طوفان نوح، این قصه در اساطیر سومری و بابلی و تورات و قرآن، دارای شباهت ها و تفاوت های بسیاری است؛ تفاوت ها که در نقل های متعدد، عموماً در نوع برداشت هر قوم از کمّ و کیف این رویداد خودنمایی میکند. وجود روایت های مختلف و متفاوت از این داستان، اصل وقوع این حادثه را غیرقابل انکار می کند. هدف این پژوهش، بیان و مقایسه چهار روایت مشهور سومری، بابلی، توراتی و قرآنی با یکدیگر و تحلیل محتوای آنها با یکدیگر است. یافته های پژوهش نشان می دهد که تفاوت ها، تنها در نوع نگرش دینی و اخلاقی آن است؛ اما روایت های طوفان نوح، نقل یک واقعه با شالودهای یکسان است که یکی مؤید دیگری است. سیر داستان نیز از لحاظ تحلیل تاریخی، روند تکاملی و معرفتی را طی می کند. این مقاله، به شیوه توصیفی - تحلیلی و مقایسه ای، این داستان را مورد واکاوی قرار می دهد.
کلیدواژه ها: طوفان نوح، زی سودرا، اوتناپیشتیم، تورات، قرآن.
- کتاب مقدس، بیتا، بینا.
- آشتياني، سيدجلالالدين، 1368، تحقيقي در دين يهود، چ دوم، تهران، شركت سهامي انتشار.
- اباذري، يوسف و دیگران، 1372، اديان جهان باستان، تهران، مؤسسة مطالعات و تحقيقات فرهنگي.
- برليتز، چارلز، 1371، كشتي گمشدة نوح، ترجمة احمد اسلاملو، تهران، كوشش.
- بي. ناس، جان، 1380، تاريخ جامع اديان، ترجمة علياصغر حكمت، چ يازدهم، تهران، علمي و فرهنگي.
- توماس، اندرو، 1353، اسرار آتلانتيس، ترجمة ابراهيم الفت حسابي، تهران، بنگاه ترجمه و نشر كتاب.
- حسيني، سيدحسن، 1379، «توفان نوح در اساطير بينالنهرين و تورات»، هفت آسمان، ش 6، ص 165ـ182.
- دورانت، ويل، 1367، تاريخ تمدن: مشرق زمین گاهواره تمدن، ترجمة گروه مؤلفان، تهران، انتشارات انقلاب اسلامي.
- رهبر، حمید، 1389، «بررسی تطبیقی روایت وحیانی قرآن و روایت اسطورهای سومری ـ بابلی از طوفان نوح»، پژوهشهای فلسفي ـ کلامی، ش 43، ص 261ـ284.
- ژيران، ف. و...، 1375، فرهنگ اساطير آشور و بابل، ترجمة ابوالقاسم اسماعيلپور، تهران، فكر روز.
- ساندرز، ن.ك.، 1376، حماسه گيلگمش، ترجمة اسماعيل فلزي، تهران، هيرمند.
- شييرا، ادوارد، 1341، الواح بابل، ترجمة علياصغر حكمت، تهران، ابنسينا.
- فضایی، یوسف، 1356، «طوفان نوح»، گوهر، ش 53، ص383ـ389.
- قرشي، سيدعلياكبر، 1376، قاموس قرآن، چ دوازدهم، تهران، دارالكتب الاسلاميه.
- قزانجی، فواد، 2005، «طوفان نوح بین الحقیقه و الاسطوره»، الحکمه، العدد40، ص193ـ194.
- كريمر، ساموئل، 1340، الواح سومري، ترجمة داود رسايي، تهران، ابنسينا.
- گريسبرگ، كارل، 1369، تاريخ بزرگ جهان، ترجمة سيدضياءالدين دهشيري، تهران، يزدان.
- ملبوبي، محمدتقي، 1376، تحليلي نو از قصص قرآن، تهران، اميركبير.
- هنري هول، ساموئل، 1372، اساطير خاورميانه، مترجمان علياصغر بهرامي و فرنگیس مزداپور، چ دوم، تهران، روشنگران.



