معرفت، سال بیست و هفتم، شماره هفتم، پیاپی 250، مهر 1397، صفحات 41-53

    درآمدی بر رئالیسم علمی

    نوع مقاله: 
    ترویجی
    نویسندگان:
    اسلام رجبی / کارشناس ارشد فلسفه علم مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) / Rajabi6213@yahoo.com
    صفحه‌ها: 41-53 تاریخ دریافت: 1397/02/09 تاریخ پذیرش: 1397/06/18
    چکیده: 
    رئالیسم علمی دیدگاهی است که هویات نظری مطرح در نظریه های علمی را دارای وجودی مستقل از ذهن و نظریات علمی می داند. طبق این دیدگاه، هویاتی همچون اتم، ملکول، موج، الکترون و... به لحاظ هستی شناختی دارای وجودی مستقل هستند و شناخت آنها به واسطه‌ی نظریات علمی، امکان پذیر است. در مقابل، ابزارانگاران علمی، رئالیست ها را در هر دو ادعای خود به چالش کشیده اند و به لحاظ هستی شناختی منکر وجود مستقل هویات نظری هستند و با انکار وجود مستقل آنها، ادعای شناخت آنها نیز معنایی نخواهد داشت. با بررسی دیدگاه های این دو جریان به این نتیجه رسیدیم که نزاع این دو جریان همچون پرونده ای مفتوحه ادامه دارد و هیچ کدام از آنها در مقابل دیگری به برتری دست نیافته است و ادله ای که از سوی آنها ارائه می شود، توان کنار گذاشتن و حذف جریان مقابل را ندارد. این مقاله با روش توصیفی ـ تحلیلی به بررسی دیدگاه های رئالیست ها و ابزارانگاران می پردازد و هدف آن تبیین و بررسی ادله‌ی رئالیسم علمی و توفیق آن در برابر ابزارانگاری است.
    کلمات کلیدی: 
    رئالیسم علمی
    ابزارانگاری
    فلسفه علم
    پوزیتیویسم منطقی
    مکتب اجتماعی علم
    Article data in English (انگلیسی)
    Title: 
    An Introduction to Scientific Realism
    Abstract: 
    Scientific realism is the viewpoint that considers the theoretical entities dealt with in scientific theories as having an existence which is independent of the mind and scientific theories. According to this view, entities such as atoms, molecules, waves, electrons, and etc. are ontologically independent, and knowing them is possible through scientific theories. In contrast, scientific instrumentalists challenge the realists in both of their claims, and ontologically deny the existence of any independent theoretical entity. By denying their independent existence, the claim on knowing them will be meaningless. Having examined the views in these two trends, we concluded that the conflict between these two trends still continues; none of them has been able to overtake the other, and the evidence provided by each of them has not defeated or eliminated the opposite trend. Using the descriptive-analytical method, this paper analyzes the views of realists and instrumentalists, and aims to examine and explain the arguments of scientific realism and its superiority over instrumentalism.
    Keywords: 
    scientific realism
    instrumentalism
    philosophy of science
    logical positivism
    the social school of science.
    References: 
    متن کامل مقاله: 

    سال بیست و هفتم ـ شماره 250 (ویژة فلسفه)

    اسلام رجبی / کارشناس ارشد فلسفه علم مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره    Rajabi6213@yahoo.com
    دریافت: 9/2/97                    پذیرش: 25/6/97
    چکیده
    رئالیسم علمی دیدگاهی است که هویات نظری مطرح در نظریه های علمی را دارای وجودی مستقل از ذهن و نظریات علمی می داند. طبق این دیدگاه، هویاتی همچون اتم، ملکول، موج، الکترون و... به لحاظ هستی شناختی دارای وجودی مستقل هستند و شناخت آنها به واسطة نظریات علمی، امکان پذیر است. در مقابل، ابزارانگاران علمی، رئالیست ها را در هر دو ادعای خود به چالش کشیده اند و به لحاظ هستی شناختی منکر وجود مستقل هویات نظری هستند و با انکار وجود مستقل آنها، ادعای شناخت آنها نیز معنایی نخواهد داشت. با بررسی دیدگاه های این دو جریان به این نتیجه رسیدیم که نزاع این دو جریان همچون پرونده ای مفتوحه ادامه دارد و هیچ کدام از آنها در مقابل دیگری به برتری دست نیافته است و ادله ای که از سوی آنها ارائه می شود، توان کنار گذاشتن و حذف جریان مقابل را ندارد.
    این مقاله با روش توصیفی ـ تحلیلی به بررسی دیدگاه های رئالیست ها و ابزارانگاران می پردازد و هدف آن تبیین و بررسی ادلة رئالیسم علمی و توفیق آن در برابر ابزارانگاری است.

    کلیدواژه ها: رئالیسم علمی، ابزارانگاری، فلسفة علم، پوزیتیویسم منطقی، مکتب اجتماعی علم.

    References: 
    • اُکاشا، سمیر، 1391، فلسفه علم، ترجمة هومن پناهنده، چ چهارم، تهران، فرهنگ معاصر.
    • اورمن کواین، ویلردون، 1374، «دو حکم جزمی تجربه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌گرایی»، ترجمة منوچهر بديعي، ارغنون، ش 7و8، ص 251ـ278.
    • چالمرز، آلن اف، 1390، چیستی علم درآمدی بر مکاتب علم‌شناسی فلسفی، ترجمة سعید زیباکلام، چ دوازدهم، تهران، سمت.
    • حشمتی، حسن، 1384، «ون‌فراسن و براهین رئالیسم علمی»، روش‌شناسی علوم انسانی، ش 43، ص 79-106.
    • شیخ‌رضائی، حسین و دیگران، 1391، آشنایی با فلسفه علم، تهران، هرمس.
    • قائمی‌نیا، علیرضا، 1383، «تجربه‌گرایی ساختی و رئالیسم علمی»، ذهن، ش 19، ص 11ـ22.
    • ـــــ ، 1382، «دو نوع رئالیسم؛ خام و انتقادی»، ذهن، ش 14، ص 27ـ40.
    • ـــــ ، 1384، «رئالیسم درونی»، ذهن، ش 23، ص 3ـ14.
    • کوهن، توماس. س، 1392، ساختار انقلاب‌های علمی، ترجمة عباس طاهری، چ سوم، تهران، قصه.
    • لیدیمن، جیمز، 1391، فلسفه علم، ترجمة حسین کرمی، چ دوم، تهران، حکمت.
    • منصوری، علیرضا، 1384، «بررسی برهان معجزه نبودن در دفاع از رئالیسم علمی»، روش‌شناسی علوم انسانی، ش 43، ص123ـ140.
    • Van Frassen B.C., 1980, the scientific image, Oxford University Press.
    • بازدید: 115
    شیوه ارجاع به این مقاله: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    رجبی، اسلام. (1397) درآمدی بر رئالیسم علمی. فصلنامه معرفت، 27(7)، 41-53

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    اسلام رجبی."درآمدی بر رئالیسم علمی". فصلنامه معرفت، 27، 7، 1397، 41-53

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    رجبی، اسلام.(1397) 'درآمدی بر رئالیسم علمی'، فصلنامه معرفت، 27(7), pp. 41-53

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    رجبی، اسلام. درآمدی بر رئالیسم علمی. معرفت، 27, 1397؛ 27(7): 41-53