گستره آراء مشهوره از منظر فارابی و ابنسینا
نوع مقاله:
ترویجی
نویسندگان:
✍️ سیده ملیحه پورصالح امیری / كارشناس ارشد الهيات و معارف اسلامي دانشگاه الزهرا(س) / poorsaleh68@gmail.com
چکیده:
این مقاله به روش تحلیلی ـ توصیفی درصدد تعیین گسترهی مشهورات و دامنهی عملکرد آن از دیدگاه فارابی و ابن سینا به عنوان فیلسوفان بزرگ اسلامی است. فارابی و ابن سینا هر دو به گسترهی وسیع مشهورات در سه صنف و به اقسام کمی مشهورات پرداخته اند. تنها تفاوت آنها این است که ابن سینا اسم های جدیدی برای اقسام مشهورات جعل کرده است. در مبحث تداخل، ابن سینا برخلاف فارابی ـ که تنها به تداخل مشهورات با یقینیات پرداخته است ـ به تداخل آنها با سایر مواد اقیسه اشاره می کند. به نظر می رسد ابن سینا مانند یک شارح نوآور، به شرح و بسط دیدگاه فارابی پرداخته است و به طور ضمنی به گستردگی حوزهی عملکرد و تأثیرگذاری مشهورات در تمام جنبه های علمی و زندگی اجتماعی اشاره می کند. سرانجام، دیدگاه این دو فیلسوف در مورد غایت نهایی مشهورات و صنعت جدل، در راستای وصول به اهدافشان یعنی فلسفه، رسیدن به معرفت خداوند بزرگ و مرتبهی شهود و حق الیقین است.
Article data in English (انگلیسی)
Title:
The Range of Accepted Premises from the Perspective of Farabi and Ibn Sina
Abstract:
Using a descriptive- analytical method, this paper attempts to determine the range of acceptable premises as well as their functions from the perspective of Farabi and Ibn Sina, two great Islamic philosophers. Farabi and Ibn Sina have both dealt with the wide range of the three classes of accepted premises and their quantitative types. The only difference is that Ibn Sina has forged new names for the types of accepted premises. With regard to the issue of penetrability, unlike Farabi who has dealt only with the penetrability of accepted premises with certain premises, Ibn Sine has refered to their penetrability with the other types of analogy. It seems that Ibn Sina, as an innovative exegetist, has explained and expanded Farabi’s viewpoint and implicitly referred to the broadness of the sphere of influence and function of accepted premises in all scientific aspects and social life. Finally, the views of these two philosophers about the ultimate goal of accepted premises and the figure of apologetic argumentation are in line with their objectives, namely philosophy, Divine knowledge and the level of intuition and absolute Truth.
References:
متن کامل مقاله:
سال بیست و هفتم ـ شماره 250 (ویژة فلسفه)
مهناز امیرخانی/ استادیار گروه فلسفه دانشگاه الزهراء علیه السلام Amirkhani@alzahra.ac.ir
سیده ملیحه پورصالح امیری / کارشناس ارشد الهیات و معارف اسلامی دانشگاه الزهرا علیه السلام poorsaleh68@gmail.com
دریافت: 31/1/97 پذیرش: 25/5/97
چکیده
این مقاله به روش تحلیلی ـ توصیفی درصدد تعیین گسترة مشهورات و دامنة عملکرد آن از دیدگاه فارابی و ابن سینا به عنوان فیلسوفان بزرگ اسلامی است. فارابی و ابن سینا هر دو به گسترة وسیع مشهورات در سه صنف و به اقسام کمی مشهورات پرداخته اند. تنها تفاوت آنها این است که ابن سینا اسم های جدیدی برای اقسام مشهورات جعل کرده است. در مبحث تداخل، ابن سینا برخلاف فارابی ـ که تنها به تداخل مشهورات با یقینیات پرداخته است ـ به تداخل آنها با سایر مواد اقیسه اشاره می کند. به نظر می رسد ابن سینا مانند یک شارح نوآور، به شرح و بسط دیدگاه فارابی پرداخته است و به طور ضمنی به گستردگی حوزة عملکرد و تأثیرگذاری مشهورات در تمام جنبه های علمی و زندگی اجتماعی اشاره می کند. سرانجام، دیدگاه این دو فیلسوف در مورد غایت نهایی مشهورات و صنعت جدل، در راستای وصول به اهدافشان یعنی فلسفه، رسیدن به معرفت خداوند بزرگ و مرتبة شهود و حق الیقین است.
کلیدواژه ها: گسترة وسیع مشهورات، اقسام کمی مشهورات، تداخل مشهورات، گستردگی حوزة عملکرد مشهورات، حق الیقین.
References:
- ابنسينا، حسينبن عبدالله، 1326، تسع رسائل فی الحکمة و الطبیعیات، چ دوم، قاهره، دارالعرب.
- ـــــ ، 1379، النجاة من الغرق فی بحر الضلالات، مقدمه و تصحیح محمدتقی دانشپژوه، چ دوم، تهران، دانشگاه تهران.
- ـــــ ، 1383الف، الاشارات و التنبیهات، قم، البلاغه.
- ـــــ ، 1383ب، دانشنامه علایی (منطق)، مقدمه و حواشی و تصحیح محمد معین و سیدمحمد مشکوة، چ دوم، همدان، دانشگاه بوعلی سینا.
- ـــــ ، 1388، المنطق الموجز، تصحیح و تحلیل هشت رساله منطقی ابنسینا، زینب برخورداری، رسالة دکتری، تهران، دانشگاه تهران.
- ـــــ ، 1400ق، النجاة و عیون الحکمة، تصحیح عبدالرحمن بدوی، قم، بیدار.
- ـــــ ، 1404ق ـ الف، الشفاء(طبیعیات)، تحقیق سعید زائد، قم، مکتبة آیةالله المرعشی النجفي.
- ـــــ ، 1404ق ـ ب، الشفاء(برهان)، تحقیق سعید زائد، قم، مکتبة آیةالله المرعشی النجفي.
- ـــــ ، 1404ق ـ ج، الشفاء(جدل)، تحقیق سعید زائد، قم، مکتبة آیةالله المرعشی النجفي.
- ـــــ ، 1404ق ـ د، الشفاء(قیاس)، تحقیق سعید زائد، قم، مکتبة آیةالله المرعشی النجفي.
- ـــــ ، 1950، کتاب المجموع او الحکمة العروضیة فی معانی کتاب ریطوریقا، تحقیق و شرح محمدسلیم سالم، قاهره، مکتبة النهضة المصریة.
- ـــــ ، 1974، الهدایة، تحقیق و تقدیم محمد عبده، چ دوم، قاهره، جامعة قاهره.
- ـــــ ، 1980، عیون الحکمه، مقدمه و تحقیق عبدالرحمن بدوی، چ دوم، بیروت، دارالقلم.
- ـــــ ، 2005، رساله فی ما تقرر عنده من الحکومة، در: مبحث عن القوی النفسانیة او کتاب فی النفس علی سنة الاختصار، تقدیم و ترجمه و تحقیق ادورد کرنیلیوس فندیک، بیروت، داربیبلیون.
- ـــــ ، 2007، رساله احوال نفس، مقدمه و تحقیق فواد الاهوانی، پاریس، دار بیبلیون.
- امیرخانی، مهناز و سيدهمليحه پورصالح امیری، 1394، «بررسی مقایسهای عوامل مشهورات از دیدگاه فارابی و ابنسینا»، هستی و شناخت، سال دوم، ش 2، ص 79ـ98.
- پورصالح امیری، سیده ملیحه، 1393، تبیین مشهورات در منطق ابنسینا، پایاننامه کارشناسی ارشد، تهران، دانشگاه الزهرا(س).
- ذوالحسني، فرزانه، 1392، نظریه آراء محموده و مبانی و پیامدهای آن در اندیشه ابنسینا، رسالة دكتري، تهران، دانشگاه تربیت مدرس.
- سجادی، سیدجعفر، 1373، فرهنگ معارف اسلامی، چ سوم، تهران، دانشگاه تهران.
- فارابی، ابونصر، 1996الف، احصاءالعلوم، مقدمه و شرح علی ملحم، بیروت، مکتبة الهلال.
- ـــــ ، 1404ق، الالفاظ المستعمله فی المنطق، تحقيق، مقدمه و تعليق محسن مهدى، چ دوم، تهران، الزهرا.
- ـــــ ، 1408ق ـ الف، المنطقیات، تحقیق و مقدمه محمدتقی دانشپژوه، قم، مکتبة آیةالله المرعشی النجفي.
- ـــــ ، 1408ق ـ ب، النصوص المنطقیه، تحقیق و تقدیم محمدتقی دانشپژوه، ، قم، مکتبة آیةالله المرعشی النجفي.
- ـــــ ، 1413ق، الاعمال الفلسفیة، مقدمه، تحقیق و تعلیق جعفر آل یاسین، بیروت، دارالمناهل.
- ـــــ ، 1898، الثمرة المرضیة فی بعض الرسالات الفارابیه، تصحیح فرید رخ دیتربصی، لیدن، بینا.
- ـــــ ، 1967، موسیقی الکبیر، تحقیق و شرح غطاس عبدالملک خشبه، مراجعه و تصدیر محمود احمدالحضنی، قاهره، دارالکاتب العربی للطباعه.
- ـــــ ، 1986، کتاب الحروف، مقدمه، تحقیق و تعلیق محسن مهدی، بیروت، دارالمشرق.
- ـــــ ، 1991، کتاب الملة و نصوص اخری، مقدمه، تحقیق و تعلیق محسن مهدی، چ سوم، بیروت، دارالمشرق.
- ـــــ ، 1996ب، السیاسة المدنیة، مقدمه و شرح علی بوملحم، بیروت، مکتبة الهلال.
- فخررازي، محمدبن عمر، 1400ق، شرح عیونالحکمة، تحقیق احمد حجازی احمد السقا، قاهره، مکتبة الانجلوالمصریة.
- فرامرز قراملکی، احد، 1387، روششناسی مطالعات دینی، چ سوم، مشهد، دانشگاه علوم اسلامی رضوی.
شیوه ارجاع به این مقاله:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
امیرخانی، مهناز، پورصالح امیری، سیده ملیحه. (1397) گستره آراء مشهوره از منظر فارابی و ابنسینا. فصلنامه معرفت، 27(7)، 55-62
مهناز امیرخانی؛ سیده ملیحه پورصالح امیری."گستره آراء مشهوره از منظر فارابی و ابنسینا". فصلنامه معرفت، 27، 7، 1397، 55-62
امیرخانی، مهناز، پورصالح امیری، سیده ملیحه.(1397) 'گستره آراء مشهوره از منظر فارابی و ابنسینا'، فصلنامه معرفت، 27(7), pp. 55-62
