بررسی تطبیقی ماهیت انسان از دیدگاه آیتالله مصباح و سارتر
Article data in English (انگلیسی)
سال بیست و هفتم ـ شماره 250 (ویژة فلسفه)
محمود نمازی / استادیار مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره namazi@qabas.net
سیدامین الله احمدیانی مقدم / سطح سه حوزه علمیه و کارشناس فلسفه مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره ahmadiani624@gmail.com
دریافت: 2/2/97 پذیرش: 17/5/97
چکیده
بحث از انسان به عنوان یکی از سه محور مهم فلسفه در کنار خدا و جهان، همواره مورد توجه مکاتب فلسفی جهان قرار گرفته است. همچنین یکی از مهم ترین سؤالاتی که حول محور انسان از قدیم الایام مورد توجه بوده است، سؤال از ماهیت و چیستی انسان میباشد. آیت الله مصباح معتقد است که انسان علاوه بر عنصر مادی، دارای بعد روحانی میباشد، که البته همین بعد روحانی، اصل و حقیقت انسان میباشد. وی معتقد است که انسانها دارای سرشت و طبیعت مشترک هستند که هم در حوزة میل و گرایش و هم در آگاهی و شناخت انسان مطرح میباشد؛ اما ژان پل سارتر فیلسوف فرانسوی، معتقد است که انسانها هیچ گونه سرشت مشترکی ندارند. چیستی او از پیش تعیین شده نیست. انسان، ازآنجا که فاقد هرگونه ماهیت و تعریف پیشینی است، آزاد است؛ بلکه برابر با آزادی است. در این مقاله دو دیدگاه متفاوت دربارة ماهیت انسان از این دو فیلسوف به صورت تطبیقی مورد بررسی قرار گرفته است.
کلیدواژه ها: ماهیت انسان، سرشت مشترک انسانی، آزادی، سارتر، آیت الله مصباح.
- احمدی، بابک، 1384، سارتر که مینوشت، تهران، نشر مرکز.
- امیری، رضا، 1386، «هستی لنفسه در فلسفه سارتر و نقد آن»، پژوهشهای فلسفی کلامی، دوره هشتم، ش 3ـ4، ص 293ـ319.
- آیتاللهی، حمیدرضا، 1386، جستارهایی در فلسفه و دینپژوهی تطبیقی، قم، طه.
- دهقان سیمکانی، رحیم، 1391، «نگاهی انتقادی به مبانی تفکر اخلاقی سارتر»، معرفت اخلاقی، سال سوم، ش 2، ص 51ـ71.
- ربانی گلپایگانی، علی، 1367، «تحلیلی از آزادی انسان در مکتب اگزیستانسیالیسم (قسمت دوم)»، مکتب اسلام، سال بيست و هشتم، ، ش 9، ص 49ـ57.
- سارتر، ژان پل، 1361، اگزیستانسیالیسم و اصالت بشر، ترجمة مصطفی رحیمی، چ هشتم، تهران، مروارید.
- شهرآیینی، سیدمصطفی، 1390، «وجود برای دیگری از دیدگاه سارتر»، پژوهشهای فلسفی ش 9، ص 107ـ28.
- علویتبار، هدایت، 1386، «سارتر و میل انسان به خداشدن»، نامه فلسفی، ش 2، ص 15ـ16.
- گرامی، غلامحسین، 1388، «بررسی و نقد دیدگاه سارتر درباره ماهیت انسان»، اندیشه نوین دینی، سال پنجم، ش 16، ص 79ـ106.
- مجلسی، محمدباقر، 1404ق، بحارالانوار، بيروت، مؤسسة الوفاء.
- مصباح، محمدتقي، ۱۳۸۹، خداشناسی، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
- ـــــ ، 1390 الف، آموزش فلسفه، چ دوازدهم، تهران، سازمان تبليغات اسلامي.
- ـــــ ، 1390ب، انسانشناسی در قرآن، چ سوم، قم، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
- ـــــ ، 1391الف، نظریه حقوقی اسلام، چ پنجم، قم، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
- ـــــ ، 1391ب، پرسشها و پاسخها، قم، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره).
- ـــــ ، 1394الف، پیشنیازهای مديریت اسلامی، چ چهارم، قم، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
- ـــــ ، 1394ب، خودشناسی برای خودسازی، چ نوزدهم، قم، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
- ـــــ ، 1394ج، فلسفه اخلاق، چ سوم، قم، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
- مصلح، علیاصغر، 1384، تقریری از فلسفههای اگزیستانس، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشة اسلامي.
- مطهری، مرتضی، 1390، فلسفه اخلاق، چ سیوپنجم، تهران، صدرا.
- مكکواری، جان، 1377، فلسفه وجودی، ترجمة محمدسعید حنایی، تهران، هرمس.
- نوالی، محمود، 1374، فلسفههای اگزیستانس و اگزیستانسیالیسم تطبیقی، تبريز، دانشگاه تبریز.
- وارنوک، مری، 1380، فلسفه اخلاق در قرن بیستم، ترجمة ابوالقاسم فنایی، قم، دفتر تبلیغات اسلامي.
- یوسفی، علی، 1390، بررسی و نقد انسانمحوری الحادی از دیدگاه نهجالبلاغه، پاياننامه كارشناسي ارشد، قم، دانشگاه قم.
- www. khosropanah. ir
