آسیبشناسی تربیت دینی در حیطه خانوادگی از منظر نهجالبلاغه
نوع مقاله:
ترویجی
نویسندگان:
✍️ صدیقه کاویانی
/ دانشجوي دكتري فلسفة تعليم و تربيت دانشگاه آزاد اسلامي واحد اصفهان / sedighe.kaviani@iau.ir
/ دانشجوي دكتري فلسفة تعليم و تربيت دانشگاه آزاد اسلامي واحد اصفهان / sedighe.kaviani@iau.irچکیده:
تربیت دینی، تربیتی است بر اساس مفاهیم و معیارهای دین مبین اسلام، که اگر انسان در سایه سار آن، راه رشد و تربیت صحیح را بپیماید، به بالاترین درجهی فضایل و کمالات انسانی خواهد رسید. اما گاهی این مقوله، به لحاظ عدم رویکرد صحیح و عدم توجه عمیق به آن، دچار آسیب گردیده و آسیب شناسی آن ، با کشف و تحلیل انحرافات فکری و رفتاری متولیانِ تربیت، ضروری به نظر می رسد. در این زمینه نظرات تربیتی امیرمؤمنان علی علیه السلام در جهت شناسایی و رفع آفات موجود در روند تربیت دینی فرزندان راهگشاست. این پژوهش به شیوه توصیفی ـ تحلیلی، با استفاده از نهج البلاغه و کتب مرتبط در حوزهی پژوهشی آن، تربیت دینی را در حیطه خانوادگی، آسیب شناسی کرده است. نتایج پژوهش نشان داد، امیرمؤمنان علیه السلام در حیطهی خانوادگی، بی توجهی به نقش الگویی والدین و سن متربی، تربیت مبتنی بر اجبار، تعجیل در تربیت، و سهل انگاری خانواده ها در تربیت دینی، را مضر و آسیب زا می دانند. براین اساس، سهل گیری، الگوپردازی و مخاطب شناسی نیز، راه کارهای ارائه شدهی آن حضرت در جهت آسیب زدایی از تربیت دینی می باشند.
Article data in English (انگلیسی)
Title:
Pathology of Religious Education in the Family from the Perspective of Nahj al-Balagh
Abstract:
Religious education, based on the Islamic concepts and criteria, brings humanity to the highest level of virtues and perfections. But sometimes, due to lack of proper approach and attention, this issue is damaged and its pathology is necessary by discovering and analyzing the intellectual and behavioral deviations of custodians. In this regard, the educational ideas of Amir-Mu'minnan Ali (P.B.U.H.) are to identify and eliminate the pests in the religious education of the children. Using a descriptive- analytical method, and focusing on Nahj al-Balagh and its related books, this paper analyzed the religious education in the family scope. Findings show that, Amir-Mu'minnan Ali (P.B.U.H.) has considered disregarding the parental role, the age of the pupils, compulsory-based education, hastening in the education, negligence of families in religious education as the harmful factors in education. Accordingly, the ease, patterning, and knowing of the addressee are among his recommendations to reduce the harmful factors in religious education.
References:
متن کامل مقاله:
سال بیست و هفتم ـ شماره یازدهم، پیاپی 254 (ویژة علوم تربیتی)
صدیقه کاویانی / دانشجوی دکتری فلسفة تعلیم و تربیت دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان mirbaghery34@yahoo.com
رضاعلی نوروزی / دانشیار گروه علوم تربیتی دانشگاه اصفهان nowrozi.r@gmail.com
دریافت: 11/03/97 پذیرش: 29/08/97
چکیده
تربیت دینی، تربیتی است بر اساس مفاهیم و معیارهای دین مبین اسلام، که اگر انسان در سایه سار آن، راه رشد و تربیت صحیح را بپیماید، به بالاترین درجة فضایل و کمالات انسانی خواهد رسید. اما گاهی این مقوله، به لحاظ عدم رویکرد صحیح و عدم توجه عمیق به آن، دچار آسیب گردیده و آسیب شناسی آن ، با کشف و تحلیل انحرافات فکری و رفتاری متولیانِ تربیت، ضروری به نظر می رسد. در این زمینه نظرات تربیتی امیرمؤمنان علی علیه السلام در جهت شناسایی و رفع آفات موجود در روند تربیت دینی فرزندان راهگشاست. این پژوهش به شیوه توصیفی ـ تحلیلی، با استفاده از نهج البلاغه و کتب مرتبط در حوزة پژوهشی آن، تربیت دینی را در حیطه خانوادگی، آسیب شناسی کرده است. نتایج پژوهش نشان داد، امیرمؤمنان علیه السلام در حیطة خانوادگی، بی توجهی به نقش الگویی والدین و سن متربی، تربیت مبتنی بر اجبار، تعجیل در تربیت، و سهل انگاری خانواده ها در تربیت دینی، را مضر و آسیب زا می دانند. براین اساس، سهل گیری، الگوپردازی و مخاطب شناسی نیز، راه کارهای ارائه شدة آن حضرت در جهت آسیب زدایی از تربیت دینی می باشند.
کلیدواژه ها: تربیت دینی، نهج البلاغه، آسیب شناسی تربیت دینی، حیطه خانوادگی.
References:
- نهجالبلاغه، 1413ق، ترجمة عزيزالله عطاري قوچاني، تهران، بنياد نهجالبلاغه.
- احسانی، محمد، 1387، نقش مادران در تربیت دینی فرزندان، قم، دفتر عقل.
- اخوی، ابراهیم، 1390، خدا در زندگی کودکان، قم، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمیني(ره).
- ادیب، علی و محمد رادمنش، 1362، راه و روش تربیت از دیدگاه امام علی(ع)، چ سوم. تهران، مؤسسة انجام کتاب.
- ادیب، مریم و نرگس ضرغامی، 1393، تربیت دینی کودک و نوجوان: نکتهها و روشها (کتاب کار برای والدین و مربیان)، چ ششم. تهران، وزارت آموزش و پرورش.
- ارفع، سیدکاظم، 1390، حدیث زندگی، شرح حکمتهای نهجالبلاغه، تهران، پیام عدالت.
- اکبری، محمود، 1394، مهارتهای کلاسداری، قم، فتیان.
- انصاریان، حسین، 1388، معاشرت، قم، دارالعرفان.
- آراستهخو، محمد، 1381، فرهنگ اصطلاحات علمی ـ اجتماعی، تهران، چاپخش.
- باقری، خسرو، 1384، نگاهی دوباره به تربیت اسلامی، تهران، مدرسه.
- بهرامی، غلامرضا، 1384، فرهنگ زندگی، قم، دلیل ما.
- جمعی از نویسندگان، 1379، نماز و شکوفههای زندگی، قم، پیک جلال.
- خاصی، فاطمه، 1390، آسیبشناسی دینداری در جامعه امروز ایران، ایلام، جوهر حیات.
- داودی، محمد، 1385، نقش معلم در تربیت دینی، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
- دژاکام، علی، 1377، فکر فلسفی غرب از منظر استاد شهید مرتضی مطهری، تهران، مؤسسة فرهنگی اندیشه معاصر.
- دلشادتهرانی، مصطفی، 1383، سیره نبوی (منطق عملی)، تهران، دريا.
- ـــــ ، 1387، مشرب مهر، تهران، دريا.
- ـــــ ، 1388، مکتب مهر، تهران، دريا.
- ـــــ ، 1394، ماه مهرپرور (تربیت در نهجالبلاغه)، تهران، دريا.
- ـــــ ، 1395، رهزنان دین: آسیبشناسی دین و دینداری در نهجالبلاغه، تهران، دريا.
- رشاد، علیاکبر، 1389، دانشنامه امام علی(ع)، ج 4 (اخلاق و سلوک)، چ پنجم، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامي.
- سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 1387، معارف قرآن، تهران، نمایندگی ولیفقیه.
- سیفی دیوکلائی، معصومه، 1393، تربیت اخلاقی مخاطب، تهران، مرکز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما.
- شجاعی، محمدصادق، 1388، درآمدی بر روانشناسی تنظیم رفتار با رویکرد اسلامی، قم، دارالحديث.
- صداقت، محمدعارف، 1387، جوان و جوانی در سيره اهلبیت(ع)، قم، جامعه المصطفي العالميه.
- عارف، محمدصادق و همکاران، 1417ق، شرح نهجالبلاغه، مشهد، آستان قدس رضوی.
- عباسیمقدم، مصطفی، 1371، نقش اسوهها در تبلیغ و تربیت، تهران، سازمان تبلیغات اسلامي.
- فتاحی، حمید، 1379، با زیباییها و آرامشها در خانواده، قم، استاد مطهري.
- قاسمی، محمدعلی، 1387، امام حسین(ع) و تربیت دینی، قم، محمدعلی قاسمي.
- قربانی لاهیجی، زینالعابدین، 1347، اخلاق و تعلیم و تربیت اسلامی، قم، انصاريان.
- کریمی جهرمی، علی، 1384، بهسوی مدینه فاضله (شرح نامه حیاتبخش امیرمؤمنان به امام حسن(ع))، قم، راسخون.
- گروهی از نویسندگان، 1363، یادنامه دومین کنگره هزاره نهجالبلاغه، تهران، بنیاد نهجالبلاغه.
- محدثی، جواد، 1390، عشق برتر، راههای ایجاد محبت اهلبیت(ع) در کودکان و نوجوانان، قم، بوستان کتاب.
- مکارم شیرازی، ناصر، 1386، پیام امام امیرالمومنین(ع)، تهران، دارالکتبالاسلامیه.
- ـــــ ، 1387، والاترین بندگان، شرح و تفسیر آیات عباد الرحمن، قم، نسل جوان.
- ـــــ ، 1390، پیام امام امیرالمؤمنین(ع)، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
- مؤسسه پیام امام هادی(ع)، 1389، جواني فرصت نوآوری و شکوفايی، قم، پيام امام هادی(ع).
- نجفی زنجانی، حافظ، 1394، اصول و روشهای تربیت در مناسک حج، تهران، مشعر.
- نگارش، حمید، 1386، راههای تقویت باورهای دینی پاسداران و خانوادهها، قم، زمزم هدایت.
- الهامینیا، علیاصغر و محمدمهدي محمدي، 1376، تعلیم و تربیت در اسلام، قم، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
- یوسفیان، نعمتالله، 1386، تربیت دینی فرزندان، قم، زمزم هدایت.
شیوه ارجاع به این مقاله:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
کاویانی، صدیقه، نوروزی، رضاعلی. (1397) آسیبشناسی تربیت دینی در حیطه خانوادگی از منظر نهجالبلاغه. فصلنامه معرفت، 27(11)، 57-69
صدیقه کاویانی؛ رضاعلی نوروزی."آسیبشناسی تربیت دینی در حیطه خانوادگی از منظر نهجالبلاغه". فصلنامه معرفت، 27، 11، 1397، 57-69
کاویانی، صدیقه، نوروزی، رضاعلی.(1397) 'آسیبشناسی تربیت دینی در حیطه خانوادگی از منظر نهجالبلاغه'، فصلنامه معرفت، 27(11), pp. 57-69
