جادوی ارتباط ایرانی؛ نقدی بر کتاب «ریشههای فرهنگی ارتباط در ایران»
Article data in English (انگلیسی)
سال بیست و هفتم ـ شماره دوازدهم، پیاپی 255
حوریه بزرگ / دانشجوی دکتری فرهنگ و ارتباطات دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام bozorgi.h14@gmail.com
دریافت: 23/04/97 پذیرش: 18/10/97
چکیده
در نوشتار حاضر به مدد شیوه تحلیلی ـ اسنادی، به نقد کتاب «ریشه های فرهنگی ارتباط در ایران» پرداخته ایم. نتایج تحقیق آشکارکنندة برخی نقایص صوری و محتوایی است. در بخش صوری، کتاب به بازنگری جدی در ویرایش فاصله ها، اشتباهات تایپی و جملات نامفهوم نیازمند است. در بخش محتوایی، مهم ترین نکته، عدم انتخاب روش تحقیق مناسب و گزینش رویکرد تحلیلی خاصِ تاریخی است. گزینش روش تحقیق کمّی برای مسئله ای همچون ریشه های فرهنگی که ماهیتاً کیفی است، مؤلف را به کلی نگری و تعمیم دهی غیرمنطقی سوق داده است. به علاوه، انتخاب یک رویکرد خاص تاریخی ملهم از نظریة «استبداد ایرانی» و نظریة «زوال اندیشه سیاسی» مؤلف را مبتلا به «خودشرق شناسی» و غفلت از فضایل اخلاقی ایرانیان کرده است. توجه به پدیدة مهم انقلاب اسلامی و نحوه ورود و مواجهة مدرنیته به ایران، جزو پیشنهادهای نگارنده است تا با نگاهی جامع به تفسیر خلقیات ایرانیان پرداخته شود. مطالعة انتقادی این کتاب ضرورت رهایی محققان از گفتمان شرق شناسانه و توجه به خلقیات ایرانیان در بستر «گفتمان علم بومی» را بیش از پیش آشکار می کند.
کلیدواژه ها: ریشه های فرهنگی ارتباط، خلقیات ایرانیان، صفویه، مغول، نظریة استبداد ایرانی، محسنیان راد.
- منابع
- اسلامیتنها، اصغر، 1392، «ارتباطات برهانی بنیان فرهنگ و جامعة فاضله در علم مدنی فارابی»، معرفت فرهنگی اجتماعی، سال چهارم، ش 16، ص 5ـ30.
- آزادارمکی، تقی، 1380، مدرنیته ایرانی، روشنفکران و پارادایم فکری عقبماندگی در ایران، تهران، اجتماع.
- آزادارمکی، تقی، 1390، «جایگزینی برای ایران باستان، نظام اجتماعی عصر صفویه»، سوره اندیشه، ش 52و53، ص 238ـ240.
- بادامچی، محمدحسین و حميد پارسانیا، 1392، «فارابی در روایت سیدجواد طباطبایی؛ سه تفسیر، سه استنتاج»، نظریههاي اجتماعی متفکران مسلمان، دورة سوم، ش 2، ص 211ـ243.
- بزرگ، حوریه و محسن صفایی، 1396، «مطالعات محلی انقلاب اسلامی و سیاستگذاری هویت ایرانی»، منتشر نشده.
- تقوی، محمدناصر، 1384، دوام اندیشه سیاسی در ایران؛ ارزیابی تحلیلی نظریة زوال اندیشه سیاسی، قم، بوستان کتاب.
- ثروت، منصور، 1362، تحریری نو از تاریخ جهانگشای جوینی، تهران، امیرکبیر.
- جعفریان، رسول، 1380، تاریخ تشیع در ایران از آغاز تا قرن دهم هجری، چ سوم، قم، انصاریان.
- جوادییگانه، محمدرضا و آرمين امیر، 1393، «نگاهی به خودشرقشناسی در ایران مدرن؛ بررسی کتاب خلقیات ما ایرانیان اثر محمدعلی جمالزاده»، جامعهپژوهی فرهنگی، سال پنجم، ش 4، ص 1-19.
- خانمحمدی، کریم، 1388، «عناصر فرهنگی پایداری ایرانیان»، مطالعات ملی، سال دهم، ش 2، ص 3ـ26.
- رسولیپور، مرتضی، 1387، «مروری بر تاریخنگاری معاصر و لزوم توجه به تاریخ شفاهی»، تاریخ معاصر ایران، ش 45، ص 183ـ198.
- سعید، ادوارد، 1389، شرقشناسی، ترجمة عبدالکریم گواهی، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
- شعبانی، رضا، 1369، تاریخ اجتماعی ایران در عصر افشاریه، چ دوم، تهران، نوین.
- طاهرزاده، اصغر، 1391، سلوک ذيل شخصيت امام خميني(ره)، اصفهان، لُبالميزان.
- طباطبایی، جواد، 1373، زوال اندیشه سیاسی ایران، تهران، اميركبير.
- عرفانمنش، جلیل، 1393، جستارهایی در ادبیات فرهنگی ایران، تهران، سروش.
- علیخانی، علیاکبر و دیگران، 1383، هویت در ایران، تهران، جهاد دانشگاهی.
- فراستخواه، مقصود، 1396، ما ایرانیان؛ زمینهکاوی تاریخی و اجتماعی خلقیات ایرانی، چ هجدهم، تهران، نشر نی.
- کربن، هنری و دیگران، 1381، روح ایران، ترجمة محمود بهفروزی، تهران، پندنامک.
- محسنی، مهدی، 1380، راز حافظ، تهران، فیض کاشانی.
- محسینانراد، مهدی، 1387، ریشههای فرهنگی ارتباط در ایران، تهران، پژوهشگاه اطلاعات مدارک علمی ایران.
- مسکویه رازی، ابوعلی، 1422ق، الهوامل و الشوامل، تحقیق سید کسروی، بیروت، دارالکتب العلمیه.
- مطهری، مرتضی، 1359، تماشاگه راز، تهران، صدرا.
- نظری مقدم، جواد، 1396، «نقدي بر متون حوزة جامعهشناسي تاريخي ايران»، پژوهشنامه انتقادی متون و برنامههای علوم انسانی، ش 50، ص 199ـ217.
- نیومن، اندرو.جی، 1393، ایران صفوی، نوزایی امپراتوری ایران، ترجمة عیسی عبدی، تهران، بنگاه ترجمه و نشر.
- الویری، محسن، 1384، زندگی فرهنگی و اندیشه سیاسی شیعیان از سقوط بغداد تا ظهور صفویه، تهران، دانشگاه امام صادق(ع).



