تحلیل حدود عاملیت صفات وراثتی در تربیت اخلاقی از منظر روایات
نوع مقاله:
ترویجی
نویسندگان:
✍️ روح الله شهریاری / کارشناس ارشد تربیت اخلاقی مؤسسه آموزش عالی اخلاق و تربیت / roohollah127@gmail.com
چکیده:
عوامل زیادی در فرایند تربیت اخلاقی دخیل اند، که یکی از آنها، وراثت است. پاسخ به این مسئله که وراثت چه میزان در تربیت اخلاقی انسان نقش دارد، ما را در کسب نتیجهی مطلوب از فرایند تربیت و تحقق اهداف و روش های تربیتی یاری می رساند. این پژوهش با نگاهی توصیفی ـ تحلیلی به عاملیت وراثت در تربیت اخلاقی انسان، و تأثیرگذاری آن، از منظر معصومان علیها السلام. پرداخته است. بدین منظور، ابتدا ساحت های وجودی انسان که وراثت در آنها تأثیرگذار است، بررسی شده است. آن گاه به رابطه این ساحت ها با تربیت اخلاقی اشاره شده است. نتیجه بررسی ها نشان می دهد که هر فرد بر اثر وراثت دارای زمینه های ارثی در حافظه و هوش و جسم و خُلقیات است. از سوی دیگر، با تحلیل جایگاه هر کدام از این ابعاد در ساحت های مختلف تربیت، به این نتیجه رسیدیم که گرچه وراثت در برخی ساحت های تربیت، مانند: تربیت عقلانی و بدنی، نقش پررنگ و بااهمیتی دارد؛ اما در تربیت اخلاقی، صرفاً به عنوان زمینه ساز، تأثیرگذار است، و باید با استفاده از روش های تربیتی مدیریت شود تا آثار زمینه ای آن مانع جریان تربیت اخلاقی نباشد.
Article data in English (انگلیسی)
Title:
An In-depth Analysis of the Impacts of Hereditary Traits on Moral Education from the Viewpoint of Narrations
Abstract:
There are many factors involved in the process of moral education, one of which is inheritance. Investigating the role of inheritance in in man's moral upbringing, provides the condition for a desirable education and realizing educational methods and goals. Using a descriptive- analytical method this paper studies the impact of genetic traits on moral education from the viewpoint of the viewpoint of the Infallibles. Accordingly, the scopes of the human being whose heredity affects them, have been investigated. Then the relationship of these areas with moral education has been studied. The findings show that, everyone has inherited a certain memory, intelligence, the body and morals. On the other hand, analyzing the position of these dimensions in different areas of education, shows that, although inheritance plays a significant role in some areas of education, such as rational and physical education, in moral education, it is merely a provider, and it should be managed by using educational methods to manage the other genetic effects in moral education.
References:
متن کامل مقاله:
سال بیست و هشتم ـ شماره اول، پیاپی 256 (ویژة اخلاق)
روح الله شهریاری/ کارشناس ارشد تربیت اخلاقی مؤسسه آموزش عالی اخلاق و تربیت roohollah127@gmail.com
حسن نجفی/ دکتری مطالعات برنامه درسی دانشگاه علامه طباطبائی hnajafih@yahoo.com
دریافت: 19/02/97 پذیرش: 07/08/97
چکیده
عوامل زیادی در فرایند تربیت اخلاقی دخیل اند، که یکی از آنها، وراثت است. پاسخ به این مسئله که وراثت چه میزان در تربیت اخلاقی انسان نقش دارد، ما را در کسب نتیجة مطلوب از فرایند تربیت و تحقق اهداف و روش های تربیتی یاری می رساند. این پژوهش با نگاهی توصیفی ـ تحلیلی به عاملیت وراثت در تربیت اخلاقی انسان، و تأثیرگذاری آن، از منظر معصومان علیها السلام. پرداخته است. بدین منظور، ابتدا ساحت های وجودی انسان که وراثت در آنها تأثیرگذار است، بررسی شده است. آن گاه به رابطه این ساحت ها با تربیت اخلاقی اشاره شده است. نتیجه بررسی ها نشان می دهد که هر فرد بر اثر وراثت دارای زمینه های ارثی در حافظه و هوش و جسم و خُلقیات است. از سوی دیگر، با تحلیل جایگاه هر کدام از این ابعاد در ساحت های مختلف تربیت، به این نتیجه رسیدیم که گرچه وراثت در برخی ساحت های تربیت، مانند: تربیت عقلانی و بدنی، نقش پررنگ و بااهمیتی دارد؛ اما در تربیت اخلاقی، صرفاً به عنوان زمینه ساز، تأثیرگذار است، و باید با استفاده از روش های تربیتی مدیریت شود تا آثار زمینه ای آن مانع جریان تربیت اخلاقی نباشد.
کلیدواژه ها: تربیت اخلاقی، عاملیت صفات وراثتی، روایات معصومان علیها السلام.
References:
- نهجالبلاغه، 1387، ترجمة محمد دشتی، قم، جمال.
- ابنفارس، ابوالحسين احمدبن، 2001، معجم مقاييس اللغة، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
- ابنمنظور، محمدبن مكرم، 1414ق، لسانالعرب، بيروت، دار صادر.
- اسماعیلزاده، صدیقه، 1395، آثار و پیامدهای وراثتی و رفتاری انسان بر سرنوشت فرزندان و نسل آینده در قرآن و حدیث، پایاننامه کارشناسی ارشد، رشته تفسیر قرآن مجید، قم، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم.
- امینی، ابراهیم، 1391، اسلام و تعلیم و تربیت، قم، بوستان کتاب.
- انیس، ابراهیم و همكاران، 1387، المعجم الوسیط، تهران، اسلامی.
- برک، لورا ای، 1396، روانشناسي رشد (از لقاح تا کودکي)، ترجمة يحيي سيدمحمدي، تهران، ارسباران.
- بصیری، حمیدرضا و مريم گوهری، 1392، «نقش وراثت در سرنوشت انسان از منظر قرآن و حدیث»، سراج منیر، ش 13، ص 105-128.
- بهشتی، محمد، 1381، «تربيت، اخلاق و تربيت اخلاقي»، معارف، ش10، ص 1ـ10.
- ـــــ ، 1386، مبانی تربیت در قرآن، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
- پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1390، روانشناسی رشد با نگرش به منابع اسلامی، تهران، سمت.
- تمیمیآمدی، عبدالواحدبن محمد، 1366، غررالحکم و دررالکلم، قم، دفتر تبلیغات اسلامی.
- جوادی آملی، عبدالله، 1374، تفسیر موضوعی قرآن کریم، مبادی اخلاق در قرآن، قم، اسراء.
- جوهری، اسماعیلبن حماد، 1404ق، الصحاح تاجاللغة وصحاحالعربية، بیروت، دارالعلم.
- حجتی، محمدباقر، 1389، اسلام و تعلیم و تربیت، تهران، فرهنگ اسلامی.
- حرعاملی، محمدبن حسن، 1414ق، وسائلالشیعه، بیروت، داراحیاء التراث العربی.
- داوودی، محمد و علي حسينيزاده، 1396، سيرة تربيتي پيامبر(ص) و اهلبيت(ع)، تهران، سمت.
- دهخدا، علی اکبر، 1377، لغت نامه دهخدا، تهران، دانشگاه تهران.
- راغب اصفهانی، حسینبن محمد، 1416ق، معجم مفردات الفاظ قرآن، تهران، المکتبة المرتضویه.
- زبیدی، محمدبن محمد، 1414ق، تاجالعروس، بیروت، دارالفکر.
- زینیوند، فاطمه، 1389، تأثیر عوامل وراثتی ـ محیطی بر تربیت فرزند از دیدگاه آیات و روایات، پایاننامه کارشناسی ارشد، رشته الهیات، كرمانشاه، دانشگاه رازی.
- سبحاني، جعفر، 1381، جبر و اختیار، قم، مؤسسة امام صادق(ع).
- ـــــ ، 1383، منشور جاوید قرآن، قم، مؤسسة امام صادق(ع).
- سلحشوری، احمد، 1392، «مراحل رشد تربیت اخلاقی از دیدگاه امام علی(ع)»، پژوهشنامه نهجالبلاغه، ش3، ص 15-32.
- صدوق، محمدبن علی، 1404ق، من لایحضره الفقیه، قم، جامعه مدرسین.
- طباطبائی، سيدمحمدحسین، 1382، الميزان فی تفسیرالقرآن، ترجمة سيدمحمدباقر موسوي همدانی، قم، جامعه مدرسين.
- طبرسی، فضلبن حسن، 1413ق، مکارمالاخلاق، قم، شریف رضی.
- طوسی، نصیرالدین، 1413ق، اخلاق ناصری، تهران، علمیه اسلامیه.
- فتحعلی، محمود و همكاران، 1394، فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی، زیرنظر محمدتقی مصباح، تهران، مدرسه.
- فراهیدی، خلیلبن احمد، 1408ق، العین، بیروت، مؤسسة الاعلمی.
- فلسفی، محمدتقی، 1394، کودک از نظر وراثت و تربیت، تهران، معارف اسلامی.
- قمی، عباس، 1373، تتمه المنتهی فی وقایع امام الخلفاء، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی.
- ماسن، پاول هنری و همكاران، 1395، رشد و شخصیت کودک، ترجمة مهشید یاسایی، تهران، مرکز.
- متقی هندی، حسامالدین، 1397ق، کنزالعمال فی سنن الاقوال و الافعال، تحقیق حسن رزوق، بیروت، مکتب التراث الاسلامی.
- مجلسی، محمدباقر، 1403ق، بحارالانوار، بیروت، مؤسسة الوفا.
- مصباح، محمدتقي، 1387، اخلاق در قرآن، تحقیق و نگارش محمدحسین اسکندری، قم، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
- ـــــ ، 1391، جامعه و تاریخ از دیدگاه قرآن، تهران، بینالملل.
- مصطفوى، حسن، 1416ق، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي.
- مطهری، مرتضی، 1395، اصول فلسفه و روش رئالیسم، تهران، صدرا.
- مظاهری، حسین، 1388، تربیت فرزند از نظر اسلام، تهران، بینالملل.
- معین، محمد، 1387، فرهنگ فارسی، تهران، دبیر.
- مكارم شيرازي، ناصر، 1381، اخلاق در قرآن، قم، مدرسه امام عليبن ابیطالب(ع).
- ناطقی، غلامحسین، 1393، تربیت اخلاقی در سیره اهلبیت(ع)، قم، المصطفی.
- نظری توکلی، سعید، 1391، «تأملی بر جایگاه وراثت در آموزههای دینی و تأثیر آن بر تربیتپذیری انسان»، اخلاق زیستی، ش6، ص187-155.
شیوه ارجاع به این مقاله:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
شهریاری، روح الله، نجفی، حسن. (1398) تحلیل حدود عاملیت صفات وراثتی در تربیت اخلاقی از منظر روایات. فصلنامه معرفت، 28(1)، 23-33
روح الله شهریاری؛ حسن نجفی."تحلیل حدود عاملیت صفات وراثتی در تربیت اخلاقی از منظر روایات". فصلنامه معرفت، 28، 1، 1398، 23-33
شهریاری، روح الله، نجفی، حسن.(1398) 'تحلیل حدود عاملیت صفات وراثتی در تربیت اخلاقی از منظر روایات'، فصلنامه معرفت، 28(1), pp. 23-33
