روشهای تأویل عرفانی قرآن کریم
Article data in English (انگلیسی)
سال بیست و هشتم ـ شماره دوم، پیاپی 257 (ویژة علوم قرآنی)
حسین مظفری / استادیار مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره mozaffari48@yahoo.com
دریافت: 16/07/97 پذیرش: 23/11/97
چکیده
موضوع این مقاله، روش های تأویل عرفانی، و هدف آن، کمک به آشنایی هرچه بیشتر جویندگان معرفت، با طرق راهیابی اهل معرفت به معانی باطنی قرآن کریم است. سؤال این است که افراد از چه روش هایی می توانند به عمق معانی قرآن کریم نقبی بزنند. پاسخ اجمالی به این پرسش آن است که دو روش کلی: فنی ـ عمومی و الهامی ـ اختصاصی، برای رسیدن به این منظور وجود دارد. روش نخست، با ظهورگیری و توجه به قرائن متصل و منفصل آیات همراه است؛ و انجام آن نیز برای همگان میسور است. اما روش دوم به اهل ذوق و شهود اختصاص دارد. در این نوشتار، با روش توصیفی ـ تحلیلی، ضمن توضیح مناسب هر کدام از این دو روش، ابتدا نمونه هایی از سخنان اهل معرفت، در آن زمینه مطرح شده و سپس این سخنان مورد نقد و بررسی قرار گرفته است. شواهد متعددی از آیات کتاب الهی نشان می دهد که قرآن کریم، هر دو روش فوق را به رسمیت می شناسد.
کلیدواژه ها: روش، تأویل عرفانی، قرآن کریم، فنی، الهامی، عمومی، اختصاصی.
- نهجالبلاغه، 1414ق، تصحیح فیضالاسلام، قم، هجرت.
- ابنتركه، صائنالدین، 1378، شرح فصوص الحکم، قم، بيدار.
- ابنعربي، محیيالدين، بیتا، الفتوحات المکيه، بيروت، دار صادر.
- احسائي، زينالدينبن ابيجمهور، 1405ق، عوالي اللئالي العزيزيه في الاحاديث الدينيه، قم، سيدالشهداء.
- آملي، حيدر، 1414ق، المحيط الاعظم و البحر الخضم في تأويل کتاب الله العزيز الحکيم، تهران، مؤسسة الطباعه و النشر.
- سلمي، محمدبنحسين، 1369، حقائق التفسير، تهران، مرکز نشر دانشگاهي.
- صدرالمتألهين، 1387، سه رسائل فلسفی، مقدمه، تصحيح و تعليق سيدجلالالدين آشتيانى، قم، دفتر تبليغات اسلامی.
- صدرالمتألهينن، 1363، مفاتيح الغيب، تهران، مؤسسة تحقيقات فرهنگي.
- صدوق، محمدبن علی، 1378، عيون اخبار الرضا(ع)، تصحيح مهدي لاجوردي، تهران، جهان.
- صفار، محمدبنالحسن، 1404، بصائر الدرجات في فضائل آل محمد (ص)، قم، کتابخانه آيت الله مرعشي نجفي.
- طباطبائي، سيدمحمدحسين، 1373، قرآن در اسلام، قم، دار الکتب الاسلاميه.
- طباطبائي، سيدمحمدحسين، 1417ق، الميزان في تفسير القرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامي.
- غزالی، محمد، 1426ق، جواهر القرآن، بيروت، دار الکتب العلميه.
- غزالي، محمد، بيتا، احياء علومالدين، بيروت، دار الکتاب العربی.
- کاشانی، عبدالرزاق، 1422ق، تفسير ابن عربي (تأويلات کاشاني)، بيروت، دار احياء التراث العربي.
- متقي هندي، عليبن حسامالدين، 1401ق، کنز العمال فی سنن الاقوال و الافعال، تحقیق بکری حیانی و صفوةالصقا، چ پنجم، بيروت، مؤسسة الرساله.
- مجلسي، محمدباقر، 1404ق، بحارالانوار، بيروت، مؤسسة الوفاء.
- موسوي خمینی، روحالله، 1373، شرح چهل حديث، تهران، مؤسسة تنظيم و نشر آثار امام خميني(ره).
- موسوي خمینی، روحالله، 1377، شرح حديث جنود عقل و جهل، تهران، مؤسسة تنظيم و نشر آثار امام خميني(ره).
- یزدانپناه، یدالله، بيتا ـ الف، جزوه رمز و راز تأويل عرفاني از ديدگاه اهل معرفت (منتشرنشده).
- يزدانپناه، يدالله، بيتا ـ ب، جزوه عرفان و شریعت (منتشرنشده).
