معرفت، سال بیست و هشتم، شماره دوم، پیاپی 257، اردیبهشت 1398، صفحات 77-86

    عوامل مؤثر بر اراده‌ی انسان و تقویت آن در راستای انجام عمل صالح از نظر قرآن

    نوع مقاله: 
    ترویجی
    نویسندگان:
    حمید آریان / دانشيار مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره) / aryan@iki.ac.ir
    ✍️ محمدعلی جهان‌پناه / كارشناس ارشد تفسير و علوم قرآن مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره) / ma.jahanpanah@gmail.com
    صفحه‌ها: 77-86 تاریخ دریافت: 1397/06/22 تاریخ پذیرش: 1397/11/02
    چکیده: 
    اراده‌ی انسان آخرین جزء علت تامه برای صدور فعل اختیاری از اوست، و در دو جهت اخلاقیِ مثبت یا منفی، قابل تقویت است. جهت گیری اراده و صدور فعل خوب یا بد از آدمی، تابع عواملی است که بر اراده اثر می گذارند. این مقاله با روش توصیفی ـ تحلیلی به بررسی عوامل مؤثر بر اراده انسان و تقویت آن در راستای انجام کارهای خیر از دیدگاه قرآن می پردازد. بررسی ها نشان می دهد که از نظر قرآن عواملی که اراده‌ی آدمی را تا سرحد صدور کارهای خیر تقویت می کند، متعددند که مهم ترین آنها عبارتند از: آگاهی به دلایل روشن، میل به سعادت، محبت و عشق به خدا، انذار و توجه دادن به عواقب اعمال، صبر بر ناملایمات، تأثیرپذیری از افراد صاحب اراده‌ی قوی. در این مقاله، آیات دال بر هریک از عوامل یادشده، تحلیل و بررسی شده و نحوه‌ی دلالت آنها بر عاملیت هریک از موار ذکرشده، بیان و تشریح شده است.
    کلمات کلیدی: 
    اراده انسان
    تقویت اراده
    عوامل تقویت اراده
    کارهای خیر
    Article data in English (انگلیسی)
    Title: 
    The Factors Affecting on Human Will and its Strengthening in Order to Perform Righteous Acts from the Viewpoint of the Quran
    Abstract: 
    The human will is the last part of the adequate cause for issuing a volitional action from him, and it can be strengthened in two positive or negative ethical directions. The orientation of the will and issuing a good or bad action from a person depends on the factors that affect the will. Using a descriptive-analytical method, this paper analyzes the factors affecting on human will and strengthening it in order to perform righteous acts from the viewpoint of the Quran. The findings show that, from the point of view of the Quran, several factors strengthen the will of the human being to perform good deeds, which, the most important ones are, knowing the obvious proof, the desire for happiness, affection and love of God, warning and paying attention to the consequences of the actions, being patience in misfortunes, being influenced by those, who have a strong will. In the following, the related verses to the aforementioned factors have been analyzed and reviewed and then their implications are discussed.
    Keywords: 
    human will
    strengthening the will
    factors of strengthening the will
    righteous deeds.
    References: 
    متن کامل مقاله: 

    سال بیست و هشتم ـ شماره دوم، پیاپی 257 (ویژة علوم قرآنی)

    حمید آریان / دانشیار مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره    Aryan@Qabas.net
    محمدعلی جهان پناه / کارشناس ارشد تفسیر و علوم قرآن مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره    ma.jahanpanah@gmail.com
    دریافت: 22/06/97                    پذیرش: 02/11/97
    چکیده
    ارادة انسان آخرین جزء علت تامه برای صدور فعل اختیاری از اوست، و در دو جهت اخلاقیِ مثبت یا منفی، قابل تقویت است. جهت گیری اراده و صدور فعل خوب یا بد از آدمی، تابع عواملی است که بر اراده اثر می گذارند. این مقاله با روش توصیفی ـ تحلیلی به بررسی عوامل مؤثر بر اراده انسان و تقویت آن در راستای انجام کارهای خیر از دیدگاه قرآن می پردازد. بررسی ها نشان می دهد که از نظر قرآن عواملی که ارادة آدمی را تا سرحد صدور کارهای خیر تقویت می کند، متعددند که مهم ترین آنها عبارتند از: آگاهی به دلایل روشن، میل به سعادت، محبت و عشق به خدا، انذار و توجه دادن به عواقب اعمال، صبر بر ناملایمات، تأثیرپذیری از افراد صاحب ارادة قوی. در این مقاله، آیات دال بر هریک از عوامل یادشده، تحلیل و بررسی شده و نحوة دلالت آنها بر عاملیت هریک از موار ذکرشده، بیان و تشریح شده است.
    کلیدواژه ها: ارادة انسان، تقویت اراده، عوامل تقویت اراده، کارهای خیر.

    References: 
    • ابن‌منظور، محمدبن مكرم، 414ق، لسان العرب، چ سوم، بیروت، دار صادر.
    • آقاتهراني، مرتضي، 1388، «گفتاری کوتاه»، گلستان قرآن، ش 28، ص 124ـ126.
    • توکلی وندیشی، احمد،1392، روش‌های درونی‌سازی ارزش‌هاي اخلاقی اجتماعی از دیدگاه قرآن، پایان‌نامه كارشناشي ارشد، قم، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
    • راغب اصفهانی، حسین‌بن ‌محمد، 1381، مفردات الفاظ القرآن، محقق صفوان عدنان داودی، ترجمة محمد سیدگیلانی، تهران، کتابخانه مرتضوی.
    • صدرالمتألهين، 1378، الحكمة المتعالية في الاسفار الاربعه العقلية، تصحيح محمد خواجوی، تهران، مولی.
    • طالقانی، سيدمحمود، 1362، پرتوی از قرآن، چ چهارم، تهران‏، شركت سهامى انتشار.
    • طباطبائي، سيدمحمدحسين، 1376، تفسیر المیزان، چ پنجم، قم، بنیاد علمی و فکری علامه طباطبائي.
    • طیب، عبدالحسین، 1358، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، اصفهان، زیبا.
    • عالم‌زاده نوري، محمد، 1396، «عوامل تقويت اراده و افزايش قدرت عمل»، معرفت، ش 239، ص 25ـ35.
    • فراهانی فرمهینی، محسن، 1393، فرهنگ توصیفی علوم تربیتی، چ دوم، بي‌جا، شباهنگ.
    • فقيهي، سيداحمد، 1393، روش‌های تربیتی اخلاقی در المیزان، قم، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره).
    • كلينى، محمدبن ‌يعقوب، 1407ق، الكافي‏، تحقيق على‏اكبر غفارى، تهران، دار الكتب الاسلاميه.
    • مصباح، محمدتقي، 1389، آموزش فلسفه، قم، مؤسسة آموزشي و پژوهشی امام خمینی(ره).
    • ـــــ ، 1390، پند جاوید، چ چهارم، قم، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خمینی(ره).
    • ـــــ ، 1391، اخلاق در قرآن، چ پنجم، قم، مؤسسة آموزشي و پژوهشی امام خمینی(ره).
    • ـــــ ، 1392، انسان‌سازي در قرآن، تنظيم محمود فتحعلي، قم، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خمینی(ره).
    • مطهری، مرتضی،1380، مجموعه آثار، چ چهارم، تهران، صدرا.
    • مكارم شيرازى، ناصر و همكاران، 1371، تفسیر نمونه، چ دهم، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
    • ـــــ ، 1386، پيام قرآن، چ نهم‏، تهران، دار الكتب الاسلاميه.
    • نورالدين، عباس، 2006م، المعجم للمصطلحات الاخلاقیه، بیروت، مركز باء للدراسات.
    • بازدید: 215
    شیوه ارجاع به این مقاله: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    آریان، حمید، جهان‌پناه، محمدعلی. (1398) عوامل مؤثر بر اراده‌ی انسان و تقویت آن در راستای انجام عمل صالح از نظر قرآن. فصلنامه معرفت، 28(2)، 77-86

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    حمید آریان؛ محمدعلی جهان‌پناه."عوامل مؤثر بر اراده‌ی انسان و تقویت آن در راستای انجام عمل صالح از نظر قرآن". فصلنامه معرفت، 28، 2، 1398، 77-86

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    آریان، حمید، جهان‌پناه، محمدعلی.(1398) 'عوامل مؤثر بر اراده‌ی انسان و تقویت آن در راستای انجام عمل صالح از نظر قرآن'، فصلنامه معرفت، 28(2), pp. 77-86

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    آریان، حمید، جهان‌پناه، محمدعلی. عوامل مؤثر بر اراده‌ی انسان و تقویت آن در راستای انجام عمل صالح از نظر قرآن. معرفت، 28, 1398؛ 28(2): 77-86