مرگ از دیدگاه ابنسینا و فلوطین
Article data in English (انگلیسی)
- Dominic J. O'Meara, 1995, Plotinus An Introduction to the Enneads ,Professeur Ordinaire, Chaire de Métaphysique et de Philosophie Antique, University of Fribourg.
- From Death Anxiety to Death Acceptance..
سال بیست و هشتم ـ شماره چهارم، پیاپی 259 (ویژة فلسفه)
مریم خانی/ کارشناس ارشد فلسفه و حکمت اسلامی دانشگاه بین المللی امام خمینی ره قزوین M.khani1012@yahoo.com
مهری چنگی آشتیانی/ استادیار گروه معارف اسلامی دانشکده شریعتی
سیدحسن میردیلمی/ کارشناس ارشد فلسفه و حکمت اسلامی دانشگاه علامه طباطبائی
دریافت: 29/09/97 پذیرش: 29/02/98
چکیده
فلسفة مرگ و اضطراب ناشی از آن، یکی از معماهای حیات بشری و از جمله مسائلی است که گفت وگوهای بسیاری میان متفکران مختلف برانگیخته است. در این میان ابن سینا و فلوطین از جمله فیلسوفانی هستند که نظریات متفاوتی در این باره ارائه داده اند و معتقدند نوع نگاه آدمی به فلسفة آفرینش و معنای زندگی، ارتباط مستقیمی با برداشتِ وی از مرگ دارد و بدون دستیابی به فلسفة حیات نمی توان درک درستی از مرگ داشت؛ ازهمین رو، میان معنای زندگی و مرگ ارتباط عمیقی وجود دارد. در این نوشتار با روش توصیفی ـ تحلیلی و با استناد به منابع معتبر، سعی شده دیدگاه ابن سینا و فلوطین درباره مرگ و زندگی بررسی شود. نتایج پژوهش نشان می دهد که به باور این دو متفکر، بدون تفسیر انسان و هستی نمی توان معنای درستی برای مرگ یافت و با توجه به تفاوت مبانیِ نفس شناسی از دیدگاه آنها، به دنبال یک هدف مشترک، که همان رسیدن به خداست، می توان درک متفاوتی از زندگی و مرگ داشت.
کلیدواژهها: ابن سینا، فلوطین، مرگ، زندگی.
- ابنسينا، حسينبن عبدالله، 1400ق، رسائل، رساله (الشفاء من خوف الموت)، قم، بيدار.
- ـــــ ، 1403ق، الاشارات و التنبیهات، شرح خواجه نصیرالدین طوسی و شرح الشرح قطبالدین رازی، قم، البلاغه.
- ـــــ ، 1404ق، کتاب النفس، الشفاء، قم، مكتبة آيةالله العظمي مرعشي نجفي.
- ـــــ ، 1347، تدابیر المنزل و السیاست الاهلیه، بهکوشش جعفری نقدی، بغداد، مجله الرشد.
- ـــــ و عمربن ابراهیم خیام، 1362، رسائل فلسفی (ضمن کتاب حکمت بوعلی سینا)، چ سوم، تهران، علمي و فرهنگي.
- ـــــ ، 1363، المبدأ و المعاد، به اهتمام عبدالله نوری، تهران، مؤسسة مطالعات اسلامی دانشگاه مکگیل با همکاری دانشگاه تهران.
- ـــــ ، 1364، النجاه، تهران، مرتضوي.
- ـــــ ، 1383الف، الاهیات، دانشنامه علائی، چ دوم، همدان، دانشگاه بوعلی سینا.
- ـــــ ، 1383ب، رساله نفس، تحقیق موسی عمید، چ دوم، همدان و تهران، دانشگاه بوعلی و انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
- ـــــ ، 1390، الاشارات و التنبیهات، تهران، سروش.
- ـــــ ، 1418ق، الهیات من کتاب الشفاء، تحقیق حسن حسنزاده آملی، قم، دفتر تبلیغات اسلامي.
- ـــــ ، 1960م، الشفاء، الهیات، تحقیق الاب قنواتی و سعید زائد، قاهره، الهیة العامة للطمابع الامیریه.
- ـــــ ، بيتا ـ الف، النجاه، به اهتمام مصطفی افندی المکاوی و محییالدین البصری، قاهره، جامعة القاهره.
- ـــــ ، بيتا ـ ب، التعلیقات، تحقیق عبدالرحمن بدوی، قم، حوزه علميه.
- اسپینوزا، 1367، اخلاق، ترجمة محسن جهانگیری، تهران، مرکز نشر دانشگاهی.
- افلوطین، 1366، دوره آثار افلوطین، ترجمة محمدحسن لطفی، تهران، خوارزمی.
- ـــــ ، 1367، دوره کامل آثار افلاطون، ترجمة محمدحسن لطفی و رضا کاویانی، تهران، خوارزمی.
- ـــــ ، 1380، دوره آثار افلاطون، ترجمة محمدحسن لطفی، تهران، خوارزمی.
- پورجوادی، نصرالله، 1364، درآمدی به فلسفه افلوطین، تهران، نشر مرکز دانشگاهی.
- جعفری، محمدتقی، 1352، تفسیر و نقد و تحلیل مثنوی، قم، انتشارات اسلامی.
- رحمانی، غلامرضا، 1387، فلسفه عرفانی افلوطین، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي.
- سجادی، سیدجعفر، 1373، فرهنگ معارف اسلامی، تهران، دانشگاه تهران.
- سروپالی، راداکریشنان، 1382، تاریخ فلسفه شرق و غرب، ترجمة جواد یوسفیان، تهران، علمي و فرهنگي.
- صدرالمتألهين، 1419ق، الحكمة المتعالیة فی الاسفار العقلية الاربعة، بیروت، داراحیاء التراث العربی.
- قیصری، داودبن محمود، 1382، شرح فصوص الحکم، تحقیق حسن حسنزاده آملی، قم، بوستان کتاب.
- كاپلستون، فردريك، 1376، تاریخ فلسفه یونان و روم، ترجمة جلالالدین مجتبوی، تهران، علمی و فرهنگی.
- كاشاني، عبدالرزاق، 1376، اصطلاحات الصوفیه، ترجمه و شرح محمدعلی مودود لاری، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی.
- معتمدی، غلامحسین، 1372، انسان و مرگ: درآمدی بر مرگشناسی، تهران، نشر مرکز.
- یاسپرس، کارل، 1388، فلوطین، ترجمة محمدحسن لطفی، تهران، خوارزمی.



