ملی شدن صنعت نفت ازجمله تحولات مهم تاریخ معاصر ایران می باشد. هرچند در این جریان، نیروهای ملی و مذهبی در کنار یکدیگر به مبارزه با استبداد داخلی و استعمار خارجی برخاستند، اما تاکنون نقش ملی گراها در این نهضت، بیشتر مورد توجه قرار گرفته و به نقش علما در این نهضت کمتر اشاره شده است. براین اساس در این مقاله تلاش شده با توجه به منابع مکتوب با رویکرد تاریخی و با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی، ضمن بازخوانی نقش و جایگاه علما و مراجع در ملی شدن نفت، خاستگاه اندیشه های سیاسی آنان در جریان نهضت مورد بررسی قرار گیرد.
The Origins of the Ulema's Political Ideas during the Oil Nationalization Movement (Emphasizing Ayatollah Kashani's Views)
Abstract:
The nationalization of the oil industry is one of the important developments in the contemporary history of Iran. Although national and religious forces have fought together against internal tyranny and foreign colonialism, nationalists have played a greater role in the movement so far, and the role of the ulema in this movement has been less emphasized. Therefore, in this article, it is attempted to study the role and position of the ulema and religious authorities in the nationalization of oil, considering the origins of their political ideas during the movement, using historical sources and a descriptive-analytical approach.
به کوشش گروهی از هواداران نهضت اسلامی ایران در اروپا، 1358، روحانیت و اسرار فاش نشده از نهضت ملی شدن صنعت نفت، قم، دارالفکر.
جعفریان، رسول، 1389، جریانها و سازمانهای مذهبی ـ سیاسی ایران، تهران، علم.
حرعاملی، محمدبن حسن، 1409ق، وسائلالشیعه، ترجمة علی صحت، قم، مؤسسة آلالبيت.
حسینیان، روحالله و جلالالدين مدني و رسول جعفريان، 1385، نشست تخصّصی روحانیت و نهضت ملی شدن صنعت نفت: مجموعه سخنرانیها و ضمیمه، تهران، مؤسسة مطالعات و پژوهشهای سیاسی.
دوانی، علی، 1360، نهضت روحانیون ایرانی، تهران، بنیاد فرهنگی امام رضا(ع).
دهنوی، م، 1361، مجموعهای از مکتوبات، سخنرانیها، پیامها، تهران، چاپخش.
روحانی، فؤاد، 1352، تاریخ ملی شدن صنعت نفت ایران، تهران، فرانکلین.
دانشجو، حمیده، وکیلی، هادی. (1398) خاستگاه اندیشههای سیاسی علما در جریان نهضت ملی شدن نفت با تأکید بر دیدگاههای آیتالله کاشانی. فصلنامه معرفت، 28(6)، 57-66
حمیده دانشجو؛ هادی وکیلی."خاستگاه اندیشههای سیاسی علما در جریان نهضت ملی شدن نفت با تأکید بر دیدگاههای آیتالله کاشانی". فصلنامه معرفت، 28، 6، 1398، 57-66
دانشجو، حمیده، وکیلی، هادی.(1398) 'خاستگاه اندیشههای سیاسی علما در جریان نهضت ملی شدن نفت با تأکید بر دیدگاههای آیتالله کاشانی'، فصلنامه معرفت، 28(6), pp. 57-66
دانشجو، حمیده، وکیلی، هادی. خاستگاه اندیشههای سیاسی علما در جریان نهضت ملی شدن نفت با تأکید بر دیدگاههای آیتالله کاشانی. معرفت، 28, 1398؛ 28(6): 57-66