معرفت، سال بیست و هشتم، شماره ششم، پیاپی 261، شهریور 1398، صفحات 67-77

    جریان شناسی تطبیقی مطبوعات دینی در دوره مشروطه و پهلوی اول (1286ـ1320ش)

    نوع مقاله: 
    ترویجی
    نویسندگان:
    حسن زندیه / استادیار گروه تاریخ دانشگاه تهران / zandiyehh@yahoo.com
    ✍️ حسینعلی قربانی / دکتری تاریخ پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی ایران / q.hosein@gmail.com
    چکیده: 
    اوج گیری تأثیرپذیری ایرانیان از فرهنگ و تمدن غربی در زمانه‌ی تاریخی مشروطیت و عصر پهلوی اول، موجب شد جریان های اسلامی در مقام دفاع از معتقدات دینی با روش های گوناگون به مقابله با افکار غرب گرایان پرداختند. یکی از عرصه های فعالیت این جریان ها، مطبوعات بود. پژوهش حاضر درمقام پاسخ به این سؤال است که مطبوعات دینی و مذهبی این دوره کدام مسائل زمانه‌ی خود را به نحو انتقادی مورد توجه قرار دادند؟ نتایج پژوهش نشان می دهد این مطبوعات ـ که در درون خود تفاوت هایی داشتند ـ مسائل و موضوعات متعددی را طرح و دیدگاه های غربی را نقد نمودند. برخی از مهم ترین مسائل مطروحه عبارتند از: نظام آموزشی و فرهنگی غرب، مسائل زنان (مانند حجاب، حضور اجتماعی و تحصیل و علم آموزی زنان)، عقب ماندگی مسلمانان و راه کار رفع آن، لزوم تفسیر های روزآمد صحیح از تعالیم اسلامی، و لزوم اجرای قوانین اسلامی. روش پژوهش کتابخانه ای است، یافته های کمّی و کیفی، مورد بررسی و تحلیل تاریخی قرار می گیرند.
    Article data in English (انگلیسی)
    Title: 
    The Comparative Ontology of the Religious Press in the Constitutional and Pahlavi I Era (1907-1941)
    Abstract: 
    The rise of Western Culture and Civilization influence on the Iranians In the historical era of the constitution and the first Pahlavi era, led the Islamic currents to act against Western ideas in various ways in defense of religious beliefs. One of the areas of activity of these currents was the press. The present study aims at answering the question of which religious presses of this period considered their time issues critically. The results of the study show that the press, which differed within themselves, raised numerous issues and criticized Western views. Some of the most important issues raised include: the Western educational and cultural system, women's issues (such as hijab, social participation and women's education and training), Muslim backwardness and its solution, the need for correct up-to-date interpretations of Islamic teachings, and the need for Islamic practice. The research method is a library, quantitative and qualitative findings are analyzed historically.
    References: 
    References: 
    • صلاح، مهدي، 1384، کشف حجاب، زمينه‌ها، پيامدها و واکنش‌ها، تهران، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌هاي سياسي.
    • خانيکي، هادي، 1381، قدرت، جامعه مدني و مطبوعات، تهران، طرح نو.
    • رشاد، علي‌اکبر، 1384، دين‌پژوهي معاصر (درنگي در گفتمان‌هاي سه‌گانۀ متجمد، متجدد و مجدد)،‌ تهران، پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي.
    • فراستخواه، مقصود، 1377، سرآغاز نوانديشي معاصر ديني و غيرديني، تهران، شرکت سهامي انتشار.
    • نوروزمرادي، کوروش، 1382، راهنماي مطبوعات اسلامي «فهرست‌گان يکصد سال نشريه‌هاي ايران و ايرانيان»، قم، دليل ما.
    • مؤيدالوزاره خراساني، 1301، آستانه رضوي، تهران.
    • فقیه محلاتی شیرازی، محسن، 1302، الاسلام، شيراز.
    • لاریجانی مازندرانی، عبدالعلی، 1292، الاسلام، تهران.
    • مجد نوابي، 1313، آفتاب شرق، کرمان.
    • مقدس، حاج ميرزاعلي، 1304، الدين و الحيات، تبريز.
    • هاشمي، حسن، 1302، الحق، تهران.
    • بدايع‌نگار، فضل‌الله داود ، 1299، الکمال، مشهد.
    • نصرت‌الله،‌ 1307، بلاغ، تهران‌.
    • زبده، حسين، 1301، تذکر، تهران.
    • آقاتبريزي، غلامحسين، 1305، تذکرات ديانتي، تبريز.
    • اديب خلوت، 1332ق/1292ش، جريده اسلامي، تبريز.
    • واحدي بدلا، سيدمحمدتقي، 1307، دعوت اسلامي، کرمانشاه.
    • اعتمادالاسلام سيستاني، 1302، سیاست اسلامی، تهران.
    • افتخار آشتياني، 1302، صداي اسلام، تهران.
    • مجابی، 1303، صلاح بشر، قزوين.
    • مشرقي، 1302، عظمت اسلام، تهران.
    • باغ بادراني، اسدالله، 1301، نهضت اسلام، تهران.
    • همايون حکمي‌زاده، علي‌اصغر، 1313، همایون، قم.
    • ‌حسيني گيلاني، سيداشرف الدين، 1333ق/1293ش، نسيم شمال، تهران.
    • اسناد مطبوعات (1286ـ1320ش)، 1372، به کوشش کاوه بيات و مسعود کوهستاني‌نژاد، تهران، سازمان اسناد ملي، ج 2.
    • اسناد روزنامه‌نگاران و مطبوعات، 1390، سيدفريد قاسمي،‌ تهران، کتابخانه، ‌موزه و مرکز اسناد مجلس شوراي اسلامي.
    • آرشيو سازمان اسناد ملي، تهران.
    • آرشيو سازمان اسناد، همدان.
    شیوه ارجاع به این مقاله: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    زندیه، حسن، قربانی، حسینعلی. (1398) جریان شناسی تطبیقی مطبوعات دینی در دوره مشروطه و پهلوی اول (1286ـ1320ش). فصلنامه معرفت، 28(6)، 67-77

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    حسن زندیه؛ حسینعلی قربانی."جریان شناسی تطبیقی مطبوعات دینی در دوره مشروطه و پهلوی اول (1286ـ1320ش)". فصلنامه معرفت، 28، 6، 1398، 67-77

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    زندیه، حسن، قربانی، حسینعلی.(1398) 'جریان شناسی تطبیقی مطبوعات دینی در دوره مشروطه و پهلوی اول (1286ـ1320ش)'، فصلنامه معرفت، 28(6), pp. 67-77

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    زندیه، حسن، قربانی، حسینعلی. جریان شناسی تطبیقی مطبوعات دینی در دوره مشروطه و پهلوی اول (1286ـ1320ش). معرفت، 28, 1398؛ 28(6): 67-77