معرفت، سال بیست و نهم، شماره ششم، پیاپی 273، شهریور 1399، صفحات 39-47

    تحلیل انتقادی حدوث نفس در آراء شیخ اشراق

    نوع مقاله: 
    ترویجی
    نویسندگان:
    ✍️ سیده‌سکینه یزدان‌پناه / کارشناس ارشد فلسفه و کلام اسلامی، داشگاه قم / taheritahura@yahoo.com
    فرح رامین / دانشيار گروه فلسفه تطبيقي دانشگاه قم / f.ramin@qom.ac.ir
    چکیده: 
    حدوث و قدم نفس ازجمله دغدغه های فیلسوفان مسلمان بوده است. شیخ اشراق، براساس مبانی فلسفی و دلایل ویژه خود، به حدوث نفس قائل است. او معتقد است نفس همزمان با حدوث بدن مادی، به صورت مجرد حادث می شود. شارحان سهروردی، اندیشه وی را با متون دینی ناسازگار دانسته و دلایل وی بر حدوث نفس را ناتمام دانسته اند. از طرفی شیخ اشراق در رسائل رمزی و تأویلی اش به حضور نفس در عوالم پیشین اشاره دارد و به نظر می رسد که نفس از بالا و عوالم مافوق، به این نشئه مادی آمده و عوالمی را پیش از این دنیا سیر کرده است. در این پژوهش برآنیم با رویکردی تحلیلی و نو اشراقی از مبانی فلسفی شیخ اشراق، ناسازگاری موجود در آراء سهروردی را توجیه کنییم و به این نتیجه رهنمون شده ایم که نفوس انسانی پیش از دنیا در ناحیه علت و رب النوع خویش به نحو کلی وجمعی وجود داشته اند و سپس در این عالم مادی به نحو جزئی و شخصی حادث شده اند.
    Article data in English (انگلیسی)
    Title: 
    Critical Analysis of the Creation of the Soul in the Views of Sheikh Ishraq
    Abstract: 
    The pre-eternity and temporal contingency of the soul has been one of the concerns of Muslim philosophers. Sheikh Ishraq, based on his philosophical principles and special arguments, believes in the temporal contingency of the soul. He believes that the soul, simultaneously with the creation of the material body, occurs as an abstract entity. The commentators of Suhrawardi’s works have considered his thought incompatible with religious texts, just as they have considered his arguments for the creation of the soul incomplete. On the other hand, Sheikh Ishraq in his symbolic treatises and interpretations refers to the presence of the soul in the previous worlds, therefore, it seems that the soul has come to this material world from the higher worlds and has traveled the worlds before this world. Using an analytical method and neo-Ishraqi approach, this paper seeks to analyzes the inconsistency in Suhrawardi’s views. The findings show that, the human souls existed before the world in the area of their cause and the lord of species in a general and collective way and then they are created in this material world in a partial and personal way
    References: 
    متن کامل مقاله: 

     

    References: 
    • ابراهيمي ديناني، غلامحسين، 1376، شعاع انديشه و شهود در فلسفه سهروردی، تهران، حکمت.
    • ابن‌سينا، حسين‌بن عبدالله، 1383، رساله نفس، چ دوم، همدان، دانشگاه بوعلی‌سینا.
    • ـــــ ، 1404ق، الشفاء (الطبیعیات)، چ دوم، قم، کتابخانه آيت‌الله مرعشي نجفي.
    • ـــــ ، 2007م، رسالة احوال النفس، پاریس، دار بیبلیون.
    • افلاطون، 1367، مجموعه آثار، ترجمة محمدحسن لطفي، تهران، خوارزمي.
    • ـــــ ، 1374، جمهوری، ترجمة فؤاد روحانی، تهران، علمی و فرهنگی.
    • جوادي آملي، عبدالله، 1378، شرح حکمت متعاليه، قم، اسراء.
    • حسن‌زاده آملي، حسن، 1363، ده رساله فارسي، تهران، مؤسسة مطالعات و تحقيقات فرهنگي.
    • ـــــ ، 1375، نصوص‌الحکم بر فصوص‌الحکم، تهران، رجاء.
    • سبزواري، ملاهادي، 1362، اسرارالحکم، تهران، اسلاميه.
    • ـــــ ، 1366، شرح المنظومه، قم، دارالعلم.
    • سهروردي، شهاب‌‌الدين، 1375، مجموعه مصنفات، چ دوم، تهران، مؤسسة مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
    • شهرزوری، شمس‌الدین، 1372، شرح حکمة الاشراق، مقدمه و تحقیق حسین ضیائی تبری، تهران، مؤسسة مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
    • شیرازی، قطب‌الدین، 1383، شرح حکمة الاشراق، تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
    • صدرالمتألهين، 1981م، الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعة، چ سوم، بیروت، دار احیاء التراث.
    • غفاری، سیدمحمود خالد، 1380، فرهنگ اصطلاحات آثار شیخ اشراق، تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
    • کلینی، محمدبن یعقوب، 1363، الکافی، تحقیق علي‌اکبر غفاری، تهران، دارالکتاب اسلامیه.
    • کوفی اهوازی، حسین‌بن سعید، 1404ق، کتاب المؤمن، تحقیق مدرسة الامام المهدی (عج)، قم، مدرسة الامام المهدی (عج).
    • مجلسی، محمدباقر، 1403ق، بحار‌الأنوار، چ دوم، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
    • مصباح، محمدتقي، 1377، شرح جلد هشتم اسفار اربعه، قم، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
    • یزدان‌پناه، سیدیدالله، 1389، حکمت اشراق، تحقیق و نگارش مهدی علی‌پور، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
    شیوه ارجاع به این مقاله: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    یزدان‌پناه، سیده‌سکینه، رامین، فرح.(1399) تحلیل انتقادی حدوث نفس در آراء شیخ اشراق. فصلنامه معرفت، 29(6)، 39-47

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    سیده‌سکینه یزدان‌پناه؛ فرح رامین."تحلیل انتقادی حدوث نفس در آراء شیخ اشراق". فصلنامه معرفت، 29، 6، 1399، 39-47

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    یزدان‌پناه، سیده‌سکینه، رامین، فرح.(1399) 'تحلیل انتقادی حدوث نفس در آراء شیخ اشراق'، فصلنامه معرفت، 29(6), pp. 39-47

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    یزدان‌پناه، سیده‌سکینه، رامین، فرح. تحلیل انتقادی حدوث نفس در آراء شیخ اشراق. معرفت، 29, 1399؛ 29(6): 39-47