معرفت

از دیرباز سخن از عدالت اجتماعی در بحث‌های اجتماعی ـ سیاسیِ فلسفی و دینی جایگاهی ویژه داشته است. آیت الله مصباح از جمله متفکران معاصر است که جامع اندیشۀ فلسفی و دینی بوده، در عین حال به بحث‌های انتزاعی محض بسنده نکرده است و به بحث‌های عملیِ ناظر به جامعه و سیاست نیز نظر داشته است. از این‌رو می‌توان انتظار داشت که از لابه‌لای آثار ایشان مباحثی خوب و راهگشا در باب عدالت به دست آید. پرسش اصلی این پژوهش این است که عدالت اجتماعی چه جایگاهی در اندیشۀ اجتماعی ـ سیاسی استاد مصباح دارد؟ در راستای پاسخ به پرسش اصلی پس از پرداختن به برخی مباحث ضروری در باب عدالت از منظر ایشان مانند تعریف عدل، حسن و ضرورت آن و نیز رابطۀ عدالت و حق، به این پرسش فرعی می‌پردازیم که از نظر آیت الله مصباح عدالت اجتماعی با قانون و حکومت چه رابطه‌ای دارد؟ از آن‌‌جا که ایشان وضع قوانینی را که افزون بر عادلانه بودن باید نیازهای معنوی انسان را نیز تأمین کند، از کارویژه‌های حکومت اسلامی می‌داند؛ معتقد است که برای وضع قانون عادلانه باید از قانون الهی بهره برد. بنابراین عدالت اجتماعی در نظر وی از ارزش نهایی و غایی برخوردار نیست.