معرفت، سال ، شماره ، پیاپی ، 1405، صفحات -

    ارزیابی دیدگاه‌های ازخودبیگانگی، بر اساس الگوی فطرت در قرآن

    نوع مقاله: 
    پژوهشی
    نویسندگان:
    ✍️ سیدمهدیار محمودی / *دانشجوی دکتری - تفسیر و علوم قرآن، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) / s.mmahmoodi@yahoo.com
    اسمعیل سلطانی بیرامی / *استادیار - گروه تفسیر و علوم قرآن مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) / soltani.b@iki.ac.ir
    علی اوسط باقری / *استادیار - گروه تفسیر و علوم قرآن مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) / bagheri@iki.ac.ir
    doi 10.22034/marifat.2026.5003356
    چکیده: 
    ازخودبیگانگی پدیده‌ای فلسفی، روانشناختی و اجتماعی است که ریشه‌ای عمیق در فلسفه اسلامی و غربی دارد. این وضعیت زمانی رخ می‌دهد که انسان از هویت واقعی خویش فاصله گرفته و به جای آن، هویتی غیرواقعی را پذیرا شود. این مقاله با رویکردی توصیفی–تحلیلی به بررسی ماهیت انسان و نحوه غفلت از هویت واقعی از نگاه فلسفه غرب و منظر قرآن پرداخته و به این نتیجه رسیده است که با وجود تنوع دیدگاه‌ها، از نظر قرآن هویت واقعی انسان همان وجود مجرد و فطرت الهی اوست که دارای ابعاد سه گانه بینش‌ها، گرایش‌ها و توانش‌ها است. بنابراین، اگر انسان از فطرت الهی و مراتب والای آن فاصله گرفته و قوای حیوانی خویش را فعلیت بخشد، دچار ازخودبیگانگی خواهد شد. اگر انسان در هر سه بُعد مذکور از فطرت الهی خود غافل گردد، ازخودبیگانگی به شکل تام صورت گرفته است؛ اما اگر در یک یا دو ساحت اتفاق بیفتد، شکل ناقص ازخودبیگانگی محقق شده است. بنابراین ازخودبیگانگی ذومراتب است و ابتلای به آن در افراد مختلف -بسته به شدت و ضعف میزان غفلت از فطرت الهی و مراتب آن- متفاوت است.
    Article data in English (انگلیسی)
    Title: 
    Comparative Analysis of "Alienation" in Western Philosophy and the Quranic Perspective
    Abstract: 
    Alienation is a philosophical, psychological, and social phenomenon with deep roots in both Islamic and Western philosophy. It occurs when humans distance themselves from their true identity and instead adopt an artificial one. This article, using a descriptive-analytical approach, examines the nature of humanity and the neglect of true identity from the perspective of Western philosophy and the Quran. It concludes that, despite diverse viewpoints, according to the Quran, humanity's true identity lies in their immaterial existence and divine nature (fitrah), which comprises three dimensions: insight (binesh), inclination (gerayesh), and capability (tavanesh.( Therefore, if humans distance themselves from their divine nature and its higher levels and instead actualize their animalistic faculties, they will experience alienation. If a person becomes neglectful of their divine nature in all three dimensions, complete alienation occurs; however, if it happens in only one or two dimensions, a partial form of alienation is realized. Thus, alienation is gradational, and its manifestation varies among individuals depending on the intensity of their neglect of the divine nature and its levels.
    شیوه ارجاع به این مقاله: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    محمودی، سیدمهدیار، سلطانی بیرامی، اسمعیل، باقری، علی اوسط. (1405) ارزیابی دیدگاه‌های ازخودبیگانگی، بر اساس الگوی فطرت در قرآن. فصلنامه معرفت، ()، - https://doi.org/10.22034/marifat.2026.5003356.

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    سیدمهدیار محمودی؛ اسمعیل سلطانی بیرامی؛ علی اوسط باقری."ارزیابی دیدگاه‌های ازخودبیگانگی، بر اساس الگوی فطرت در قرآن". فصلنامه معرفت، ، ، 1405، -

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    محمودی، سیدمهدیار، سلطانی بیرامی، اسمعیل، باقری، علی اوسط.(1405) 'ارزیابی دیدگاه‌های ازخودبیگانگی، بر اساس الگوی فطرت در قرآن'، فصلنامه معرفت، (), pp. -

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    محمودی، سیدمهدیار، سلطانی بیرامی، اسمعیل، باقری، علی اوسط. ارزیابی دیدگاه‌های ازخودبیگانگی، بر اساس الگوی فطرت در قرآن. معرفت، , 1405؛ (): -