معرفت

استدلال اخلاقی مسئله‌ای معرفت‌شناسانه در حوزه اخلاق است که نقش بی بدیلی را در توجیه احکام اخلاقی ایفا می‌کند و نظریات قاعده‌نگر بر نقش قواعد اخلاقی در استدلال بر گزاره‌های اخلاقی تأکید دارند. نظریه قرب الهی از مشهورترین نظریات اخلاق اسلامی قاعده‌نگر به شمار می‌آید که در نوشتار پیش‌رو تلاش شده تا با توصیف و تحلیل فلسفی مبانی و استنباط فرایند استدلال اخلاقی در این نظریه، کارکرد قواعد اخلاقی در این باره تبیین شده و مصادیقی از استدلالات اخلاقی مبتنی بر قواعد اخلاقی ارائه شود. مطابق یافته‌های پژوهش هر یک از قواعد اصیل و اشتقاقی اخلاقی با قرار گرفتن در کبرای استدلال اخلاقی، نقش میانجی را برای اثبات محمول برای موضوعات جزئی اخلاقی را ایفا می‌کنند و در کنار سایر مؤلفه‌های ضروری برهان اخلاقی، احکام جزئی اخلاقی را به اصل اخلاقی (حکم اخلاقی ناظر به معیار اخلاق) ارجاع می‌دهند. فرایند استدلال اخلاقی در نظریه قرب الهی از عناصر موضوع اخلاقی، قاعده اشتقاقی، قاعده اصیل، کبرای ناظر به رابطه امور اختیاری و هدف اخلاق، و اصل اخلاقی تشکیل می‌شود و اصل اخلاقی نهایت با ارجاع به بدیهیات عقل نظری به لحاظ معرفت‌شناختی توجیه می‌گردد.