بررسی اصول تربیت اخلاقی در علم اخلاق اسلامی
نوع مقاله:
ترویجی
نویسندگان:
چکیده:
تربیت اخلاقی، نیازمند اصولی است که می توان با تکیه بر آنها، روش های تربیت را طراحی کرد و با آن روش ها به تربیت پرداخت. اصول تربیت در علم اخلاق اسلامی نیز وجود دارد، ولی تحت عنوان اصول تربیتی مطرح نشده است. هدف پژوهش حاضر این است که اصول تربیت موردنظر در اخلاق اسلامی مورد بررسی قرار گیرد، تا مربیان تربیت اخلاقی با آگاهی از این اصول، بتوانند تسلط بیشتری بر راه کارهای تربیتی پیدا کنند. بنابراین، در این پژوهش به روش تحلیلی ـ توصیفی با بررسی منابع اخلاق اسلامی، مجموعه ای از اصول تربیت که نقش بیشتری در موضوع تربیت دارند، استنتاج و استخراج شده است. غالب اصول تربیت، محصول بررسی مبادی انسان شناسی تربیت است که در منابع فلسفهی اخلاق مورد توجه قرار گرفته است. بر مبنای انسان شناسی دینی، خلقت ابتدایی (فطرت) بر پایه خوبی ها بنا نهاده شده، و این خود در تربیت، دلالت هایی به همراه دارد و بررسی قوای نفس و ویژگی های آن و عوامل مؤثر در عملکرد آنها مبتنی بر اصولی است که می تواند نگاه مربیان را در امر تربیت، تصحیح کند.
Article data in English (انگلیسی)
Abstract:
Ethical education requires principles to provide the method of training for educating. There are also educational principles in Islamic ethics, but they are not considered as the principles of education. This paper seeks to study the principles of education in Islamic ethics in order to clarify the educational strategies of moral education for the educators of this field. Accordingly, focusing on the sources of Islamic ethics, a set of educational principles that have a greater role in this issue are studied in this paper. Most of the principles of education are based on the foundation of anthropology of education, which is considered in the sources of philosophical ethics. Religious anthropology indicates that, primitive creation (nature) that has been founded upon goodness, which itself impacts education, and the faculties of the soul and its characteristics and factors affecting their performance, can rectify the perspective of educators in the field of education.
References:
متن کامل مقاله:
سال بیست و هشتم ـ شماره اول، پیاپی 256 (ویژة اخلاق)
سیدمهدی حسینی/ استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه قم mahdi1356@gmail.com
دریافت: 09/03/97 پذیرش: 11/09/97
چکیده
تربیت اخلاقی، نیازمند اصولی است که می توان با تکیه بر آنها، روش های تربیت را طراحی کرد و با آن روش ها به تربیت پرداخت. اصول تربیت در علم اخلاق اسلامی نیز وجود دارد، ولی تحت عنوان اصول تربیتی مطرح نشده است. هدف پژوهش حاضر این است که اصول تربیت موردنظر در اخلاق اسلامی مورد بررسی قرار گیرد، تا مربیان تربیت اخلاقی با آگاهی از این اصول، بتوانند تسلط بیشتری بر راه کارهای تربیتی پیدا کنند. بنابراین، در این پژوهش به روش تحلیلی ـ توصیفی با بررسی منابع اخلاق اسلامی، مجموعه ای از اصول تربیت که نقش بیشتری در موضوع تربیت دارند، استنتاج و استخراج شده است. غالب اصول تربیت، محصول بررسی مبادی انسان شناسی تربیت است که در منابع فلسفة اخلاق مورد توجه قرار گرفته است. بر مبنای انسان شناسی دینی، خلقت ابتدایی (فطرت) بر پایه خوبی ها بنا نهاده شده، و این خود در تربیت، دلالت هایی به همراه دارد و بررسی قوای نفس و ویژگی های آن و عوامل مؤثر در عملکرد آنها مبتنی بر اصولی است که می تواند نگاه مربیان را در امر تربیت، تصحیح کند.
کلیدواژه ها: انسان شناسی، تربیت، اصول تربیت، تربیت اخلاقی، علم اخلاق اسلامی.
References:
- ابن ابیالحدید، عبدالحمیدبن هبةالله، ۱۴۰۴ق، شرح نهجالبلاغه، قم، كتابخانة آيتالله مرعشي نجفي.
- ابن ابيجمهور احسائي، محمدبن زينالدين، 1405ق، عوالي اللئالي العزيزيه في الاحاديث الدينيه، قم، سيدالشهداء.
- ابنسینا، حسینبن عبدالله، ۱۳۸۹، قانون، تهران، سروش.
- ابنشعبه حراني، حسنبن علي، 1404ق، تحفالعقول، قم، جامعة مدرسين.
- اخوانالصفاء، ۱۹۹۲م، رسائل اخوان الصفاء و خلان الوفاء، بیروت، الدار الاسلامیه.
- اردبیلی، سیدعبدالغنی، ۱۳۸۱، تقریرات فلسفه، تهران، مؤسسة تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
- ارسطوطالیس، ۲۰۰۸م، علم الأخلاق الی نیقوماخوس، قاهره، الهیئة المصریة العامة للکتاب.
- امینی، ابراهیم، ۱۳۷۲، اسلام و تعلیم و تربیت، تهران، انجمن اولیاء و مربیان.
- انصاری شیرازی، یحیی، ۱۳۸۷، دروس شرح منظومه حکیم متأله حاج ملا هادى سبزوارى، قم، بوستان کتاب.
- بامداد، محمدعلی، ۱۹۵۸م، علم اخلاق یا حکمت عملی، تهران، چاپخانه محمدعلی علمی.
- پاینده، ابوالقاسم، ۱۳۸۲، نهج الفصاحه، تهران، دنیای دانش.
- تميمي آمدی، عبدالواحدبن محمد، ۱۴۱۰ق، غررالحکم و دررالکلم، تهران، دار الکتاب الاسلامی.
- جمعي از نويسندگان، ۱۳۸۸، آرای دانشمندان مسلمان در تعلیم و تربیت و مبانی آن، قم و تهران، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و سمت.
- جوادی آملی، عبدالله، ۱۳۶۸، شرح حکمت متعالیه؛ اسفار اربعه، تهران، الزهراء.
- ـــــ ، ۱۳۸۳، تفسیر موضوعی قرآن کریم (هدایت در قرآن)، قم، اسراء.
- حسنزاده آملی، حسن، ۱۳۸۶، عیون مسائل نفس و شرح آن در شصت و شش موضوع روانشناسی، قم، بکاء.
- حسینیاردکانی، احمدبن محمد، ۱۳۷۵، مرآت الاکوان (تحریر شرح هدایه ملاصدرا شیرازى)، تهران، میراث مکتوب.
- حمیری، عبداللهبنجعفر، ۱۴۱۳ق، قرب الإسناد، قم، مؤسسة آلالبیت.
- خیراندیش، حسین، ۱۳۹۰، خلاصهای از مزاج شناسی از دیدگاه طب سنتی اسلامی، تهران، ابتکار دانش.
- داوودی، محمد، ۱۳۸۵، نقش معلم در تربیت دینی، قم و تهران، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و سمت.
- دلشادتهرانی، مصطفی، ۱۳۸۵، سیری در تربیت اسلامی، تهران، دریا.
- رازی، محمدبنزکریا، ۱۴۰۸ق، المنصوری فی الطب، کویت، المنظمة العربیة للتربیة و الثقافة و العلوم.
- راغب اصفهاني،حسينبن محمد، بيتا، تفصيلالنشأتين و تحصيل السعادتين، قم، هجرت.
- رفیعی، بهروز، 1395، «اصول تربیت اخلاقی از منظر اسلام»، اخلاق وحیانی، ش2، ص 97ـ115.
- شريفالرضي، محمدبن حسين، 1380، المجازات النبوية، قم، دارالحديث.
- صدرالمتألهين، 1360، اسرار الآیات، تهران، انجمن حکمت و فلسفه اسلامی.
- ـــــ ، 1384، شرح اصول الكافي، تهران، بنياد حكمت اسلامي صدرا.
- ـــــ ، 1981م، الحکمة المتعالیة فى الأسفار العقلیة الأربعة، بیروت، داراحیاءالتراث العربی.
- طباطبائي، سيدمحمدحسين، 1417ق، المیزان فى تفسیر القرآن، قم، اسلامى.
- طبرسی، حسنبن فضل، ۱۳۷۰، مکارم الأخلاق، قم، شریف رضی.
- طوسی، نصيرالدين، بيتا، اخلاق ناصری، تهران، علمیه اسلامیه.
- عامری، ابوالحسن محمدبن یوسف، ۱۹۹۱م، السعادة و الإسعاد فی السیرة الإنسانیة، قاهره، دارالثقافه.
- علیخان، واجد، ۱۳۰۷، علم الأبدان، منشی نولکشور، لکنهو.
- غزالی، محمدبن محمد ، ۱۴۱۶ق، مجموعة رسائل الإمام الغزالى، بیروت، دارالفکر.
- ـــــ ، ۱۹۶۱م، میزان العمل، قاهره، دارالمعارف.
- ـــــ ، بیتا، احیاء علومالدین، بیروت، دارالکتابالعربى.
- فارابی، محمدبن محمد، ۱۴۰۵ق، فصول منتزعه، تهران، الزهراء.
- فخررازی، محمدبنعمر، ۱۴۰۷ق، المطالب العالیة من العلم الإلهی، بیروت، دارالکتابالعربی.
- قرشی بنابی، علیاکبر، ۱۳۷۷، احسن الحدیث، تهران، بنیاد بعثت.
- قمی، محسن و همکاران، ۱۳۸۷، «نظریه حرکت جوهری؛ پیامدهای فلسفی تربیتی»، اندیشه دینی، ش 29، ص 91ـ116.
- کلینی، محمدبن یعقوب، ۱۴۲۹ق، الکافی، قم، دارالحدیث.
- گروهی از نویسندگان، ۱۳۸۳، فلسفة تعلیم و تربیت اسلامی، زیرنظر محمدتقی مصباح، تهران، شرکت چاپ و نشر بین الملل.
- گیلانی، محمدکاظم، ۱۳۸۷، حفظ الصحة ناصری، تهران، المعی.
- لیثی واسطی، علیبن محمد، ۱۳۷۶، عیون الحکم و المواعظ، قم، دار الحدیث.
- مجلسی، محمدباقر، ۱۴۰۳ق، بحارالأنوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
- مستغفری، جعفر، ۱۳۸۵، طبالنبی، نجف، مکتبة الحیدريه.
- مسكويه رازي، ابوعلي، 1426ق، تهذيبالاخلاق و تطهير الاعراق، قم، طليعة نور.
- مصباح، محمدتقي، ۱۳۹۰، جامعه و تاریخ از نگاه قرآن، قم، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
- مظاهری، حسین، ۱۳۸۷، تربیت فرزند از نظر اسلام، تهران، شرکت چاپ و نشر بین الملل.
- مکارم شیرازی، ناصر و همكاران، 1380، تفسیر نمونه، قم، دارالکتب الاسلاميه.
- موسوی لاری، مجتبی، ۱۳۷۸، بررسی مشکلات اخلاقی و روانی، قم، اسلامى.
- نراقي، احمد، 1378، معراجالسعاده، قم، هجرت.
- نراقي، مهدي، بيتا، جامعالسعادات، بيروت، مؤسسة الاعلمي للمطبوعات.
- نصرتی، کمال و همکاران، ۱۳۹۳، «درآمدی بر اصول تربیت اخلاقی از منظر ملااحمد نراقی»، اخلاق، ش35، ص 9ـ39.
- ورامبن ابيفراس، مسعودبن عیسى، ۱۴۱۰ق، تنبیه الخواطر و نزهة النواظر، قم، مکتبة فقهيه.
- هوشیار، محمدباقر، ۱۳۲۷، اصول آموزش و پرورش، تهران، دانشگاه تهران.
شیوه ارجاع به این مقاله:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
حسینی، سیدمهدی. (1398) بررسی اصول تربیت اخلاقی در علم اخلاق اسلامی. فصلنامه معرفت، 28(1)، 11-21
سیدمهدی حسینی."بررسی اصول تربیت اخلاقی در علم اخلاق اسلامی". فصلنامه معرفت، 28، 1، 1398، 11-21
حسینی، سیدمهدی.(1398) 'بررسی اصول تربیت اخلاقی در علم اخلاق اسلامی'، فصلنامه معرفت، 28(1), pp. 11-21
