«آزادی» و محدودهی آن از دیرباز مطمح نظر انسان ها بوده است. همچنین «مسئولیت» به عنوان یک محدودکننده برای آزادی انسان، از جانب فیلسوفان اخلاق مطرح بوده است. آیت الله مصباح و ژان پل سارتر از جمله فیلسوفانی هستند که به این دو موضوع توجه کرده اند. ازآنجاکه یکی از این دو فیلسوف، مسلمان و موحد و دیگری از شاخهی الحادی مکتب اگزیستانسیالیسم به شمار می آیند، به طور طبیعی در خصوص «آزادی» و «مسئولیت» انسان اختلاف نظرهای فراوانی دارند. سارتر انسان را برابر با آزادی می داند، و تنها حالتی را که در آن انسان آزاد نیست وقتی می داند که نمی تواند آزاد باشد. همچنین برای انسان قایل به مسئولیت جهانی است. از سوی دیگر، آیت الله مصباح بر آزادی انسان تأکید می کند. همچنین برای انسان انواعی از مسئولیت ها قایل است. در این مقاله، با توجه به تفاوت فراوان نظرات این دو فیلسوف، دیدگاه های آنها به صورت تطبیقی بررسی گردیده است.
A Comparative Study of "Freedom" and "Responsibility" from the Viewpoint of Ayatollah Misbah and Jean-Paul Sartre
Abstract:
human’s freedom, "responsibility" has also been discussed by philosophers of ethics. Ayatollah Misbah and Jean-Paul Sartre are among the philosophers who have focused on these two issues. Since one of these two philosophers is a Muslim and monotheist, and the other one belongs to the atheistic school of Existentialism, they naturally have many disputes and disagreements about man’s "freedom" and "responsibility". Sartre considers man as equal to freedom, and argues that the only state in which man is not free is when he cannot be free. He also believes in a global responsibility for man. On the other hand, Ayatollah Misbah emphasizes on human’s freedom and believes in a variety of responsibilities for human. Given the great difference between the views of these two philosophers, the present paper examines their views in a comparative way.
سیدامین اله احمدیانی مقدم / سطح سه حوزة علمیه و کارشناس فلسفه مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی ahmadiani624@gmail.com
محمود نمازی / استادیار گروه فلسفه مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی namazi@qabas.net
دریافت: 19/3/96 پذیرش: 13/9/96
چکیده
«آزادی» و محدودة آن از دیرباز مطمح نظر انسان ها بوده است. همچنین «مسئولیت» به عنوان یک محدودکننده برای آزادی انسان، از جانب فیلسوفان اخلاق مطرح بوده است. آیت الله مصباح و ژان پل سارتر از جمله فیلسوفانی هستند که به این دو موضوع توجه کرده اند. ازآنجاکه یکی از این دو فیلسوف، مسلمان و موحد و دیگری از شاخة الحادی مکتب اگزیستانسیالیسم به شمار می آیند، به طور طبیعی در خصوص «آزادی» و «مسئولیت» انسان اختلاف نظرهای فراوانی دارند. سارتر انسان را برابر با آزادی می داند، و تنها حالتی را که در آن انسان آزاد نیست وقتی می داند که نمی تواند آزاد باشد. همچنین برای انسان قایل به مسئولیت جهانی است. از سوی دیگر، آیت الله مصباح بر آزادی انسان تأکید می کند. همچنین برای انسان انواعی از مسئولیت ها قایل است. در این مقاله، با توجه به تفاوت فراوان نظرات این دو فیلسوف، دیدگاه های آنها به صورت تطبیقی بررسی گردیده است.
کلیدواژه ها: آیت الله مصباح، سارتر، آزادی، مسئولیت.
References:
نهجالبلاغه، 1390، ترجمة علی شیروانی، قم، دفتر نشر معارف.
احمدی، بابک، 1384، سارتر که مینوشت، تهران، نشر مرکز.
امیری، رضا، 1386، «هستی لنفسه در فلسفه سارتر و نقد آن»، پژوهشهای فلسفی کلامی، دوره هشتم، ش 3و4، ص 293-319.
