نقد و بررسی ابزارگرایی و رابطهی آن با تفسیر کپنهاکی مکانیک کوانتومی
Article data in English (انگلیسی)
سال بیست و ششم ـ شماره 243 (ویژة فلسفه)
سیدابوالقاسم حسینی کمارعلیا / سطح چهار حوزه علمیه s.ahosseini113@yahoo.com
دریافت: 13/6/96 پذیرش: 23/11/96
چکیده
نظریة «کوانتوم» با تفسیر کپنهاکی، نظریه ای نوپدید در قرن بیستم است که موضوع مطالعه خود را اشیای زیر اتمی قرارداده است. این تفسیر از مکانیک کوانتومی دارای مبانی معرفت شناختی خاصی است. ابزارگرایی در سه حوزة هستی شناختی، معناشناختی و معرفت شناختی از مبانی مهم این تفسیر است. در نقد و بررسی این مبنای معرفت شناختی در نظریة «کوانتوم»، می توان گفت: نگاه درونی و از جایگاه دانشمند تجربی به علم، ما را به واقع گرایی رهنمون می سازد. اما نگاه بیرونی و از پنجرة تاریخ، سیر پیشرفت علم ابزارگرایی را نظریه ای درست می نمایاند. شایان ذکر است مقاله با روش تحلیلی ـ توصیفی، دیدگاه ابزارگرایانة طرف داران تفسیر کپنهاکی از سوی فیزیک دانانی همچون شرودینگر و آینشتین را به چالش کشیده است و حتی از برخی تعابیر هایزنبرگ می توان واقع گرایی را استفاده کرد.
کلیدواژه ها: ابزارگرایی، واقع گرایی، تفسیر کپنهاکی، مکانیک کوانتومی.
- ابراهیمی دینانی، غلامحسین، 1362، وجود رابط و مستقل درفلسفه اسلامی، تهران، شرکت سهامی انتشار.
- اسکوایرز، یوئن ج، 1387، اسرار جهان کوانتومی، ترجمة کمالالدین سیدیعقوبی، چ دوم، تهران، سروش.
- اکاشا، سمیر، 1391، فلسفة علم، ترجمة هومن پناهنده، تهران، فرهنگ معاصر.
- اینشتین، آلبرت و لئوپولد اینفلد،، 1377، تكامل فيزيك، ترجمة احمد آرام، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
- بیدارمغز، مجید و همكاران، 1393، «نظریه باری مشاهدات در بوته نقد»، فلسفه علم، سال چهارم، ش 1، ص 21-51.
- شیخرضایی حسین و امیراحسان کرباسیزاده، 1391، آشنایی با فلسفه علم، تهران، هرمس.
- طباطبائي، سيدمحمدحسين، 1424ق، نهایة الحکمه، قم، مؤسسة نشر اسلامي.
- کوهن، توماس. اس، 1392، ساختار انقلابهای علمی، ترجمة عباس طاهری، تهران، قصه.
- گلشنی، مهدی، 1380، تحلیلی از دیدگاههای فلسفی فیزیکدانان معاصر، تهران، فروزان.
- لازی، جان، 1377، درآمدی تاریخی به فلسفه علم، ترجمة علي پايا، تهران، سمت.
- لیدیمن، جیمز، 1390، فلسفه علم، ترجمة حسين كرمي، تهران، حكمت.
- مصباح، محمدتقی، 1383، آموزش فلسفه، تهران، سازمان تبليغات اسلامي.
- هایزنبرگ، ورنر، 1368، جزء و کل، ترجمة حسین معصومی همدانی، تهران، مرکز نشر دانشگاهي.
- هیوئیت، پل جی، 1392، فیزیک مفهومی، ترجمة منیژه رهبر، تهران، فاطمي.
- Jan، faye, 2002، Copenhagen Interpretation of Quantum Mechanics، In Stanford Encyclopedia of philosophy.
- Riggs, Peter J., 2009, Quantum Causality، Conceptual issues in the causal theory of quantum mechanics, New York, springer.
