مفهومشناسی تطبیقی «تقویت» از دیدگاه رفتارگرایی و قرآن کریم
نوع مقاله:
ترویجی
نویسندگان:
✍️ سیدجمال الدین سجادی / کارشناس ارشد علوم تربيتي مؤسسة آموزشی پژوهشی امام خمینی(ره) / jamaloddin2003@yahoo.com
غلامعلی اسماعیلی کریزی / عضو هيئت علمي دانشگاه آزاد اسلامي واحد دامغان
چکیده:
فرایند تربیت انسان شامل حیطه ها و ساحت های متعدد وجود فردی و اجتماعی انسان می شود. پیامبران علیهم السلام در انجام رسالت خود، از ابزارهای گوناگونی برای برانگیختن مردم به سوی بعضی از کارها و اجتناب دادن آنان از برخی دیگر بهره برده اند. اگر آنان به یک نظام انگیزشی کارامد و مؤثر تمسک نمی جستند، تعالیمشان بی ثمر بود. پیامبران علیهم السلام دربارهی پیامدهای رفتارها به مردم هشدار داده اند که ممکن است در این دنیا یا در آخرت به وقوع بپیوندد.
در این پژوهش، مفهوم تقویت با رویکردی کیفی و با روش «تحلیل منطقی» در رفتارگرایی و قرآن مطمح نظر قرار گرفته است. مفهوم «تقویت» در قرآن با توجه به انسان شناسی، که از قرآن کریم استفاده می شود، تحقق می یابد. «تقویت» در این منظر، شامل جنبهی مادی (جسمانی) و معنوی (روحانی) با اولویت بُعد روحانی انسان و همسو با اختیار و فطرت انسانی و در جهت کمال حقیقی فرد می شود.
کلمات کلیدی:
Article data in English (انگلیسی)
Title:
Comparative Semantic Analysis of Reinforcement from the Viewpoint of Behaviorism and Holy Qur'an
Abstract:
The human being's education involves various individual and social areas. Prophets (P.B.U.T.), on their missions, have used various ways to prompt people to do good deeds and avoid devil. So, if they did not apply an efficient, effective and motivated system, their mission could be unprofitable. Prophets (P.B.U.T.) have warned people on the consequences of their behaviors in this world as well as in the hereafter. Using a qualitative approach based on a logical analysis method, this paper seeks to study the concept of reinforcement from the viewpoint of behaviorism and holy Qur'an. The concept of reinforcement in the holy Qur'an is realized from the Quranic anthropology. Accordingly, the reinforcement involves material (physical) and immaterial (spiritual) aspects, despite the priority of the spiritual dimension of human being to other dimensions, which is in accordance with his will, nature and perfection.
References:
متن کامل مقاله:
سال بیست و هفتم ـ شماره 246 (ویژة علوم تربیتی)
سیدجمال الدین سجادی / کارشناس ارشد علوم تربیتی مؤسسة آموزشی پژوهشی امام خمینی علیه السلام jamaloddin2003@yahoo.com
غلامعلی اسماعیلی کریزی / عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد دامغان
دریافت: 16/9/96 پذیرش: 22/12/96
چکیده
فرایند تربیت انسان شامل حیطه ها و ساحت های متعدد وجود فردی و اجتماعی انسان می شود. پیامبران علیهم السلام در انجام رسالت خود، از ابزارهای گوناگونی برای برانگیختن مردم به سوی بعضی از کارها و اجتناب دادن آنان از برخی دیگر بهره برده اند. اگر آنان به یک نظام انگیزشی کارامد و مؤثر تمسک نمی جستند، تعالیمشان بی ثمر بود. پیامبران علیهم السلام دربارة پیامدهای رفتارها به مردم هشدار داده اند که ممکن است در این دنیا یا در آخرت به وقوع بپیوندد.
در این پژوهش، مفهوم تقویت با رویکردی کیفی و با روش «تحلیل منطقی» در رفتارگرایی و قرآن مطمح نظر قرار گرفته است. مفهوم «تقویت» در قرآن با توجه به انسان شناسی، که از قرآن کریم استفاده می شود، تحقق می یابد. «تقویت» در این منظر، شامل جنبة مادی (جسمانی) و معنوی (روحانی) با اولویت بُعد روحانی انسان و همسو با اختیار و فطرت انسانی و در جهت کمال حقیقی فرد می شود.
کلیدواژه ها: مفهوم شناسی، تقویت، رفتارگرایی، تقویت در قرآن.
References:
- ازهری، محمدبن احمد، 1421ق، تهذیب اللغه، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
- اسمیت و تیوان، 1967، انگیزش، ترجمة ملك عبدالي، چ دوم، مشهد، آستان قدس رضوی.
- بهارلو، محمد، 1393، نقش تربیتی تشویق و تنبیه از منظر حضرت علی(ع)، پاياننامه كارشناسي ارشد، قم، دانشکده علوم حدیث.
- حسنی، محمد، 1372، «مختصری در باب تقویت در قرآن»، پیوند، ش 165و166و167، ص 6ـ62.
- دولتی، غلامرضا، 1377، بررسی تشویق از دیدگاه اسلام و فرایند تقویت از دیدگاه نو رفتارگرایی رادیکالی ـ اسکینر، پاياننامه کارشناسی ارشد، قم، مؤسسة آموزشی پژوهشی امام خمینی(ره).
- سیف، علیاکبر، 1387، روانشناسی پرورشی نوین، تهران، دوران.
- شاهنگیان، نوریسادات، 1389، «معادشناسی یهود»، اندیشه دینی، ش 34، ص 25-40.
- شفیعی مازندرانی، محمد، 1367، پژوهشی پیرامون فطرت مذهبی در انسان، قم، جامعة مدرسین.
- شیروانی، علی، 1376، سرشت انسانپژوهشی در خداشناسی فطری، قم، معاونت امور اساتید و دروس معارف اسلامی.
- صادقزاده قمصری، علیرضا، 1381، «دین و تربیت رویکردهای اسلامی و مسیحی»، روششناسی علوم انسانی، ش 32، ص 117ـ142.
- فاطمی، ماجده، 1388، بررسی روشهای تشویق و تنبیه در تعلیم و تربیت اسلامی از دیدگاه قرآن و مقایسه آن با مکتب رفتارگرایی، پاياننامه کارشناسی ارشد، تهران، دانشگاه علامه طباطبایی.
- فراهیدی، خلیلبن احمد، 1409ق، العین، قم، هجرت.
- فیست و فیست، 1386، نظریههای شخصیت، ترجمة یحیی سیدمحمدی، تهران، روان.
- کبیری، زینب و حسن معلمي، 1388، «مبانی و شيوههای تربيت اخلاقی در قرآن كريم از ديدگاه علامه طباطبايی»، معرفت اخلاقی، ش 1، ص 67ـ90.
- محسنیانراد، مهدی و محسن الویری، 1391، «بررسی و تحلیل ضمانتهای اجرایی منفی در تورات، انجیل و قرآن کریم»، اندیشه نوین دینی، ش28، ص 63ـ86.
- مشایخیراد، شهابالدین، 1380، مجموعه مقالات تعلیم و تربیت دینی، قم، پژوهشکده حوزه و دانشگاه.
- مصباح، محمدتقي، 1384، به سوی خودسازی، قم، مؤسسة آموزشی پژوهشی امام خمینی(ره).
- ـــــ ، 1388، انسانسازي در قرآن، قم، مؤسسة آموزشی پژوهشی امام خمینی(ره).
- ـــــ ، 1389، فلسفه اخلاق، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی.
- ـــــ ، 1390، فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی، تهران، مدرسه.
- ـــــ ، 1392، انسانشناسی در قرآن، قم، مؤسسة آموزشی پژوهشی امام خمینی(ره).
- مصطفوی، شبررضا، 1388، نظام تشویق و تنبیه در قرآن و سنت، پاياننامه كارشناسي ارشد، قم، جامعه المصطفی العالمیه.
شیوه ارجاع به این مقاله:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
سجادی، سیدجمال الدین، اسماعیلی کریزی، غلامعلی. (1397) مفهومشناسی تطبیقی «تقویت» از دیدگاه رفتارگرایی و قرآن کریم. فصلنامه معرفت، 27(3)، 53-62
سیدجمال الدین سجادی؛ غلامعلی اسماعیلی کریزی."مفهومشناسی تطبیقی «تقویت» از دیدگاه رفتارگرایی و قرآن کریم". فصلنامه معرفت، 27، 3، 1397، 53-62
سجادی، سیدجمال الدین، اسماعیلی کریزی، غلامعلی.(1397) 'مفهومشناسی تطبیقی «تقویت» از دیدگاه رفتارگرایی و قرآن کریم'، فصلنامه معرفت، 27(3), pp. 53-62
