استدلال برای آموزهی «توحید» بررسی، تحلیل و مقایسه دیدگاه علامه طباطبائی و ابنمیمون
Article data in English (انگلیسی)
سال بیست و هفتم ـ شماره 248 (ویژة کلام)
استدلال برای آموزة «توحید»
بررسی، تحلیل و مقایسه دیدگاه علامه طباطبائی و ابن میمون
حسن دین پناه / دانشجوی دکتری ادیان مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره hasandinpanah@gmail.com
دریافت: 25/11/96 پذیرش: 11/4/97
چکیده
آموزة «توحید» از جملة اصل های مورد تأکید همة ادیان الهی بوده و در میان آنها، تنها یهودیت و اسلام دارای توحید خالص و ناب هستند. ازآنجاکه ابن میمون در یهودیت و علامه طباطبائی در امامیه، نقش بسزایی در شکوفا کردن تعالیم دینی داشتند، این مقاله به روش تطبیقی ـ تحلیلی، پس از ارائة دیدگاه های این دو دانشمند بزرگ از براهین توحید، نقاط اتفاق و اختلاف آنان را بیان، مورد بررسی و تحلیل قرار داده است. تنها استدلال ابن میمون برای توحید، بساطت ذات الهی است. اما با وجود اینکه مهم ترین برهان علامه طباطبائی، صرافت وجود الهی است، ولی برهان بساطت و براهین دیگر را نیز برای توحید اقامه کرده است. ابن میمون، اشکالاتی بر براهین توحید وارد کرده است که این تحقیق بیانگر آن است که هیچ یک از آنها، بر تقریرهای علامه طباطبائی از برهان تمانع و تغایر وارد نیست.
کلیدواژه ها: توحید، علامه طباطبائی، ابن میمون، براهین توحید، صرافت، بساطت، تمانع.
- ابنمیمون، موسي، 1972م، دلالةالحائرین، تحقیق حسین آتای، استانبول: مکتبة الثقافة الدینیه.
- اپستاین، ایزیدور، 1388، یهودیت بررسی تاریخی، ترجمة بهزاد سالکی، چ دوم، تهران، مؤسسة پژوهشی حکمت و فلسفة ایران.
- آنترمن، آلن، 1385، باورها و آیینهای یهودی، قم، مطالعات ادیان و مذاهب.
- جوادی، عبدالله، 1383، توحید در قرآن، قم، اسراء.
- زریاب، عباس، 1372، «ابنمیمون» در: دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، تهران، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.
- سبحانی، جعفر، 1412ق، الالهیات علی هدی الکتاب و السنة و العقل، چ سوم، قم، المركز العالمي للدراسات الاسلاميه.
- طباطبائی، سيدمحمدحسین، بيتا، بدایة الحکمه، قم، مطبعة العلمیه.
- ـــــ ، 1377، تفسیر الميزان، ترجمة سیدمحمدباقر موسوی همدانی، چ دهم، قم، جامعه مدرسین.
- ـــــ ، 1382، رسائل توحیدی، ترجمة علی شیروانی هرندی، چ دوم، قم، بوستان کتاب.
- ـــــ ، 1385، نهایة الحکمه، تصحیح غلامرضا فیاضی، قم، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
- قزوینی یزدی، حاج بابا، 1378، محضرالشهود فی ردّ الیهود، قم، حضور.
- کلاپرمن، ژیلبرت ویبی، 1354، تاریخ قوم یهود، تهران، انجمن فرهنگی اوتصر هتورا گنج دانش ایران.
- مجلسى، محمدباقر، 1403ق، بحارالانوار، چ دوم، بيروت، داراحياءالتراث العربي.
- محمودی گلپایگانی، سیدمحمد، 1362، خداشناسی، قم، مهر.
- مصباح، محمدتقي، 1383، در پرتو ولایت، چ دوم، قم، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
- ـــــ ، 1384، آموزش عقائد، چ هفدهم، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی.
- ـــــ ، 1391الف، طوفان فتنه و کشتی بصیرت، چ پنجم، قم، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
- ـــــ ، 1391ب، معارف قرآن 1ـ3 (خداشناسی، کیهانشناسی، انسانشناسی)، قم، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
- مطهرى، مرتضی، 1377، اصول فلسفه و روش رئالیسم، چ ششم، تهران، صدرا.
- ولفسن، هری اوسترین، 1387، بازتابهای کلام اسلامی در فلسفة یهودی، ترجمة علی شهبازی، قم، مطالعات ادیان و مذاهب.
