بازخوانی واقعهی رحلت رسول خدا صلی الله علیه و آلهدر کلام امیرمؤمنان علی علیه السلام و مقایسه با دیگر اخبار
Article data in English (انگلیسی)
سال بیست و هفتم ـ شماره 251 (ویژة تاریخ)
محمدحسن حمیدیان/ کارشناس ارشد مدرسی معارف اسلامی دانشگاه معارف اسلامی hasan.hamidian@yahoo.com
دریافت: 19/2/97 پذیرش: 21/6/97
چکیده
یکی از مقاطع زندگی رسول خدا صلی الله علیه و آله روزهای پایانی عمر پربرکت و همچنین زمان رحلت جانگداز ایشان است. اخبار و گزارش های مختلفی در منابع تاریخی از این رویداد ثبت شده است که بعضاً اختلافات زیادی با هم دارند، به گونه ای که یافتن واقعیت و اصل ماجرا را تا حدی دشوار می سازد. سؤال این است که با وجود اخبار مختلف، کدام یک به واقعیت نزدیک تر است؟ قول کدام یک از منابع و راویان پذیرفتنی است؟ یکی از راه های تشخیص واقعیت بیان این واقعه از زبان همراه همیشگی و وصی همتاناپذیر رسول خدا صلی الله علیه و آله یعنی امیرمؤمنان علی علیه السلام است که مرجع بی بدیلی برای جمع بندی این رویداد به شمار می آید. در این تحقیق، سعی شده است تا کلام و بیان امام، به عنوان سند صحیح، در این واقعه آورده شود و اخبار راویان مختلف از منابع اولیه نیز در این باره نقل شود و با توجه به کلام و بیان امام بررسی و یا به عنوان مؤید قرار گیرد. به عبارت دیگر، با اشاره به اقوال مختلف، بعضی نقل ها کلام امام علیه السلام را تأیید می کند و بعضی از آنها نیز مخالف و یا مغایر با کلام ایشان است که آنها نیز به رؤیت خواهد رسید. آنچه به دست می آید یک روایت کوتاه از زمان رحلت رسول خدا صلی الله علیه و آله توسط یک راوی معصوم است که تفاوت آن با اخبار راویان دیگر معلوم می گردد.
کلید واژه ها: امیرمؤمنان علی علیه السلام، رسول خدا صلی الله علیه و آله، وصیت، غسل، ملائکه، نماز، دفن.
- نهجالبلاغه، 1379، قم، اسوه.
- ابناثير، عزالدين على، 1371، الكامل، تحقيق ابوالقاسم حالت، تهران، مؤسسه مطبوعاتى علمى.
- ابناشعث، محمدبن محمد، بىتا، الجعفريات (الأشعثيات)، تهران، مكتبة النینوی الحدیثه.
- ابنسعد، محمدبن، 1374، طبقات الکبری، ترجمة محمود مهدوى دامغانى، تهران، فرهنگ و انديشه.
- ـــــ ، 1418ق، الطبقات الكبرى، چ دوم، بيروت، دارالكتب العلميه.
- ابنهشام، محمدبن، 1375، زندگانى محمد(ص)، ترجمة سيدهاشم رسولى، چ پنجم، تهران، كتابچى.
- ـــــ ، بيتا، السيرة النبويه، بيروت، دارالمعرفه.
- اربلى، علىبن عيسى، 1382، كشف الغمه، ترجمه و شرح عليبن حسين زوارهاي، چ سوم، تهران، اسلاميه.
- بلاذرى، احمدبن يحيي، 1417ق، انساب الأشراف، تحقيق سهيل زكار و زركلى، بيروت، دارالفكر.
- ثقفى، ابراهيمبن محمد، 1374، الغارات، ترجمة عبدالمحمد آيتى، چ دوم، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي.
- سليم بن قيس هلالي، 1405ق، سليم بن قيس الهلالي، قم، الهادي.
- صدوق، محمدبن علي، 1362، الخصال، قم، جامعة مدرسين.
- ـــــ ، 1376، الأمالي، ترجمة محمدباقر كمرهاي، چ ششم، تهران، کتابچی.
- ـــــ ، 1376، الأمالي، چ ششم، تهران، كتابچي.
- ـــــ ، 1385، علل الشرائع، قم، کتابفروشی داوری.
- طبرسى، احمدبن على، 1381، الإحتجاج، ترجمة بهراد جعفرى، تهران، اسلاميه.
- طبرسى، فضلبن حسن، 1390ق، إعلام الورى بأعلام الهدى، چ سوم، تهران، اسلامیه.
- طبرى، محمدبن جرير، 1375، تاريخ طبرى، ترجمة ابو القاسم پاينده، چ پنجم، تهران، اساطير.
- ـــــ ، 1387ق، تاريخ الأمم و الملوك، تحقيق محمدابو الفضل ابراهيم، ط الثانيه، بيروت، دارالتراث.
- طوسي، محمدبن حسن، 1411ق، الغيبه، قم، دارالمعارف الاسلاميه.
- ـــــ ، 1414ق، الأمالي، قم، دارالثقافه.
- عسقلانی، ابنجحر، 1415ق، الاصابه فی تمییز الصحابه، بیروت، دارالکتب العلمیه.
- كلينى، محمدبن يعقوب، 1417ق، الكافي، چ چهارم، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
- ـــــ ، 1369، اصول الكافي، ترجمة سيدجواد مصطفوى، تهران، علمیه اسلامیه.
- مفيد، محمدبن محمدبن نعمان، 1413ق، الإرشاد، قم، کنگره شیخ مفید.
- ـــــ ، بيتا، الإرشاد، ترجمة سيدهاشم رسولى محلاتى، چ دوم، تهران، اسلاميه.
- مقريزى، تقيالدين احمدبن علي، 1420ق، إمتاع الأسماع بما للنبي من الأحوال، بيروت، دارالكتب العلميه.
- منقری، نصربن مزاحم، 1404ق، وقعه صفين، چ دوم، قم، كتابخانه آيتالله مرعشي نجفي.
- يعقوبى، احمدبن ابىيعقوب، 1371، تاريخ اليعقوبى، ترجمة محمدابراهيم آيتى، چ ششم، تهران، علمى و فرهنگى.
