آثار تربیتیِ «فردی و اجتماعی» نماز در قرآن
/ كارشناس ارشد تربیت دینی مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) / r.tavakoli@63.gmail.comArticle data in English (انگلیسی)
سال بیست و هفتم ـ شماره یازدهم، پیاپی 254 (ویژة علوم تربیتی)
رسول توکلی / کارشناس ارشد تربیت دینی مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره r.tavakoli63@gmail.com
سیدجمال الدین سجادی / کارشناس ارشد تربیت دینی مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره jamaloddin2003@yahoo.com
دریافت: 16/02/97 پذیرش: 08/09/97
چکیده
نماز، مهم ترین عبادت در اسلام است، و آثار تربیتی فراوانی از آن نشئت می گیرد. اثر تربیتی به هرگونه نقش پذیری درونی و بیرونی که انسان بر اساس جریان تربیت قبول می کند و او را در مسیر شکوفا شدن استعدادهای ذاتی و فطری اش هدایت می نماید، گفته می شود. این نوشتار آثار تربیتی نماز را در دو بُعد فردی و اجتماعی از منظر قرآن، به روش توصیفی ـ تحلیلی بررسی کرده است. آثار تربیتی نماز در بُعد فردی عبارتند از: آرامش و بهداشت روان، پیشگیری از افسردگی، پیشگیری از بیماری های اخلاقی، غفلت زدایی، پرورش فضائل اخلاقی، و تکامل معنوی. آثار تربیتی در بُعد اجتماعی نیز عبارتند از: گسترش روحیه جمعی، ایجادکننده تصویر ایمانی، تنبیه کننده منافقان، و متمایزکننده منافق از مؤمن.
کلید واژه ها: نماز، آثار تربیتی نماز، آثار فردی نماز، آثار اجتماعی نماز.
- امین، نصرت، 1361، مخزن العرفان فی تفسیر القرآن، تهران، نهضت زنان مسلمان.
- جوادی آملی، عبدالله، 1380، حکمت عبادات، چ چهارم، قم، اسراء.
- حرعاملی، محمدبن حسن، 1409ق، وسائل الشیعه، قم، مؤسسة آلالبيت(ع).
- دانشور، علیرضا، 1381، ذکر از دیدگاه قرآن با تکیه بر آثار تربیتی آن، پایاننامه کارشناسی ارشد، قم، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره).
- دلشادتهرانی، مصطفی، 1377، سیری در تربیت اسلامی، چ سوم، قم، ذكر.
- راشدی، حسن، 1384، نمازشناسی، چ نهم، تهران، ستاد اقامه نماز.
- راغب اصفهانی، حسینبن محمد، 1374، مفردات الفاظ قرآن، چ دوم، تهران، مرتضوي.
- سیدعلوی، سیدابراهیم، 1377، نماز در قرآن، تهران، مطهر.
- صدوق، محمدبن علي، 1385، علل الشرائع، قم، داوري.
- طباطبائی، سیدمحمدحسین، 1374، المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمة سیدمحمدباقر موسوی همدانی، قم، جامعة مدرسين.
- طبرسی، فضلبن حسن، 1380، مجمع البیان فی تفسیرالقرآن، ترجمة علی کرمی، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي.
- عروسی حویزی، عبدعلي جمعه، 1112ق، تفسیر نور الثقلین، تصحيح هاشم رسولی محلاتی، قم، اسماعیلیان.
- فتحی، امین و عزت نوریزاده، 1389، «بررسی جایگاه نماز و نیایش در مهندسی فرهنگی»، مهندسی فرهنگی، ش 49و50، ص 18ـ33.
- فخرایی، سیروس، 1375، «جایگاه نماز در فرایند تربیت»، تربیت، سال یازدهم، ش 9، ص 58ـ60.
- متقي هندي، حسامبن الدين، 1387، کنزالعمال، قم، مؤسسة فرهنگي و اطلاعرساني تبيان.
- مجلسي، محمدباقر، 1403ق، بحارالانوار، بيروت، دارالكتب الاسلاميه.
- مشکینی اردبیلی، علی، 1382، نصایح، ترجمة احمد جنتی، قم، الهادي.
- مصباح، محمدتقي، 1388، عروج تا بینهایت، چپنجم، قم،مؤسسة آموزشيوپژوهشي امام خميني(ره).
- مکارم شیرازی، ناصر، 1374، تفسیر نمونه، قم، دارالکتب الاسلامیه.
- موسوی، سیدرضا و خداداد شمسالدینی، 1393، «نماز اول وقت از منظر قرآن کریم و پیامهای تربیتی آن»، مطالعات قرآنی، ش 20، ص 169ـ188.
- مهری، محمدجواد، 1381، فضايل و برکات نماز شب در دنيا و آخرت شامل: آيات، روايات، قصص و حکايات، قم، نبوغ.



