تربیت اخلاقی با رویکرد تطبیق بر قاعدهی لاضرر
نوع مقاله:
ترویجی
نویسندگان:
✍️ محمد قدرتی شاتوری
/ دانشجوی کارشناسی ارشد فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه اردکان / ghodrati@ri-khomeini.ac.ir
/ دانشجوی کارشناسی ارشد فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه اردکان / ghodrati@ri-khomeini.ac.irحسین غفوری چرخابی / استادیار گروه فقه و حقوق دانشگاه اردکان
چکیده:
این مقاله با نگاهی نو به اخلاق و فقه در حوزهی تربیت، بین مدارس و والدین پیوند برقرار کرده است، و با روش توصیفی ـ تحلیلی و استفاده از منبع عظیم اخلاق، یعنی قرآن کریم، و نیز سایر متون اخلاقی، به بررسی تطبیقی قاعدهی لاضرر در تربیت اخلاقی والدین و معلمان پرداخته است. برطبق قاعدهی لاضرر، هرگونه ضرر رساندن، اعم از مادی و معنوی، و روحی و جسمی، نهی شده است؛ زیرا حیثیت و کرامت انسانی از مهم ترین سرمایه های معنوی دانش آموزان به شمار می رود. هرگونه ضرر روانی و یا خدشه دار کردن کرامت افراد جامعه با قاعدهی لاضرر منافات دارد. در خانواده و مدارس نیز باید جسم و روان فرزندان و دانش آموزان از هرگونه لطمه و آزار مصون بماند، و تکریم و رعایت احترام از جمله حقوق مسلم آنان است. معلمان و والدین با متخلق شدن به صفات اخلاقی، مانند: یگانگی ظاهر و باطن، تواضع، مهربانی، عدم تنبیه، می توانند شخصیت فرزندان را حفظ کنند؛ زیرا ضرر رسیدن به شخصیت آنان، موجب عقده های روحی و روانی می گردد، و این امر به جامعه و اطرافیان ضرر وارد می کند.
کلمات کلیدی:
Article data in English (انگلیسی)
Title:
Moral Education with a Comparative Approach to the Rule of "Do not Inflict Injury"
Abstract:
Using a descriptive-analytical method and focusing on the Holy Quran and the other ethical sources, this paper seeks to study the role of 'la zarar' rule "do not inflict injury" in the moral education of the parents and teachers with a comparative approach and a new approach to ethics and jurisprudence in the field of education to connect between the schools and parents. According to the rule of 'la zarar', all sorts of harm, including material, spiritual, mental and physical one is prohibited; because human dignity is one of the most important spiritual assets of the students. All psychological harms and disrupting the dignity of the community are in contrast with the rule of 'la zarar'. The body and soul of children and students in families and schools should be protected from any harm. And their honoring and respecting are among their absolute rights. Teachers and parents are able to preserve the character of the children by adopting moral attributes, such as: honesty, humility, kindness, avoiding punishment; because eliminating their personality causes mental and spiritual difficulties, which can harm the community and people.
References:
متن کامل مقاله:
سال بیست و هشتم ـ شماره اول، پیاپی 256 (ویژة اخلاق)
محمد قدرتی/ دانشجوی کارشناسی ارشد فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه اردکان mohamad.ghoodrati1373@gmail.com
حسین غفوری چرخابی/ استادیار گروه فقه و حقوق دانشگاه اردکان h.ghch@yahoo.com
دریافت: 24/04/97 پذیرش: 05/10/97
چکیده
این مقاله با نگاهی نو به اخلاق و فقه در حوزة تربیت، بین مدارس و والدین پیوند برقرار کرده است، و با روش توصیفی ـ تحلیلی و استفاده از منبع عظیم اخلاق، یعنی قرآن کریم، و نیز سایر متون اخلاقی، به بررسی تطبیقی قاعدة لاضرر در تربیت اخلاقی والدین و معلمان پرداخته است. برطبق قاعدة لاضرر، هرگونه ضرر رساندن، اعم از مادی و معنوی، و روحی و جسمی، نهی شده است؛ زیرا حیثیت و کرامت انسانی از مهم ترین سرمایه های معنوی دانش آموزان به شمار می رود. هرگونه ضرر روانی و یا خدشه دار کردن کرامت افراد جامعه با قاعدة لاضرر منافات دارد. در خانواده و مدارس نیز باید جسم و روان فرزندان و دانش آموزان از هرگونه لطمه و آزار مصون بماند، و تکریم و رعایت احترام از جمله حقوق مسلم آنان است. معلمان و والدین با متخلق شدن به صفات اخلاقی، مانند: یگانگی ظاهر و باطن، تواضع، مهربانی، عدم تنبیه، می توانند شخصیت فرزندان را حفظ کنند؛ زیرا ضرر رسیدن به شخصیت آنان، موجب عقده های روحی و روانی می گردد، و این امر به جامعه و اطرافیان ضرر وارد می کند.
کلیدواژه ها: قاعدة لاضرر، تربیت اخلاقی، ضرر معنوی، معلمان، والدین، خانواده.
References:
- نهجالبلاغه، 1379، ترجمة محمد دشتي، قم، اميرالمؤمنين(ع).
- احدی، حـسن و نيكچهـر محـسني، 1386، روانشناسي رشــد (مفــاهيم بنيــادي در روانشناسي رشد نوجواني، چ دوازدهم، تهران، پرديس.
- امامى، حسن، بیتا، حقوق مدنی، تهران، اسلاميه.
- امینی، ابراهیم، 1387، اسلام و تعلیم و تربیت، چ سوم، قم، بوستان کتاب.
- انصاری، مرتضی، بیتا، قواعد فقهى، قم، انتشارات اسلامى.
- آخوند خراسانی، محمدکاظم، 1409ق، کفایةالاصول، قم، مؤسسة آلالبیت(ع).
- بهشتي، احمد، 1392، اسلام و تربيت كودكان، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی.
- پاكنیا، عبدالکریم، 1382، حقوق متقابل والدین و فرزندان، قم، کمالالملک.
- جعفرى تبريزى، محمدتقى، 1419ق، رسائل فقهی، تهران، کرامت.
- حجتی، محمدباقر، 1364، آداب تعلیم و تعلم در اسلام، تهران، نشر فرهنگ اسلامی.
- حرعاملي، محمدبن حسن، 1408، وسائلالشيعه، قم، مؤسسة آلالبيت(ع).
- حسنی، محمدرضا و همکاران، 1390، «عوامل و ریشههای تنبيه بدنی کودکان، رویکردها و راهکارها»، حقوق بشر، ش 2، ص 72ـ75.
- دلشادتهراني، 1382، سیری در تربیت اسلامی، تهران، دریا.
- ـــــ ، 1383، سيرة نبوي (منطق عملي)، چ دوم، تهران، دریا.
- شرفی، محمدرضا، 1379، تربیت اسلامی با تأکید بر دیدگاه امام خمینی(ره)، تهران، پنجره.
- شریعتمداری، علی، 1390، تعلیم و تربیت اسلامی، چ بيست و سوم، تهران، امیرکبیر.
- صدر، سیدمحمدباقر، 1420ق، قاعدة لاضرر و لاضرار، قم، دارالصادقین.
- طاهرى، حبيبالله، 1418ق، حقوق مدنی، قم، جامعه مدرسين.
- طباطبائي، سيدمحمدحسین، 1374، تفسیر المیزان، ترجمة سيدمحمدباقر موسوی، چ ششم، قم، انتشارات اسلامی.
- عباسنژاد، محسن، 1384، قرآن روانشناسی و علوم تربیتی، مشهد، بنياد پژوهشهاى آستان قدرس رضوي.
- عظمتمدارفرد، فاطمه و نعمتالله بدخشان، 1390، «بررسي نظريه فطرت از ديدگاه قرآن و ارتباط آن با تربيت»، پژوهشهاي اعتقادي ـ كلامي، ش4، ص25-54.
- غضنفری، احمد، و حميدرضا ریاحی، 1383، «تأثیر تنبیه بر عزت نفس دانشآموزان»، دانش و پژوهش در علوم تربیتی (دانشگاه آزاد خوراسگان)، ش 3، ص 1-14.
- كليني، محمدبن يعقوب، 1419ق، الكافي، تهران، دارالكتب الاسلاميه.
- مجلسي، محمدباقر، 1403ق، بحارالانوار، تهران، دارالكتب الاسلاميه.
- محقق داماد، مصطفی، 1406ق، قواعد فقه، تهران، علوم اسلامی.
- مطهری، مرتضی، 1371، مجموعه آثار، قم، صدرا.
- ـــــ ، 1373، تعلیم و تربیت در اسلام، قم، صدرا.
- مکارم شیرازی، ناصر و همكاران، 1371، تفسیر نمونه، چ دهم، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
- ـــــ ، 1389، پیام قرآن: اخلاق در قرآن، قم، امام علیبن ابیطالب(ع).
- ـــــ ، 1390، قاعدة لاضرر، ترجمة محمدجواد بنیسعید لنگرودي، قم، امام علیبن ابیطالب(ع)
- موحدی پارسا، فاطمه و همکاران، 1397، «امکان تربیت اخلاقی کودکان تا هفت سال بر اساس آموزههای اسلامی»، تربیت اسلامی، سال سیزدهم، ش17، ص 7ـ24.
- موسوی خمینی، سيدروحالله، 1421ق، کتاب البیع، تهران، مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى(ره).
- نمازی اصفهانى، فتحالله، 1410ق، قاعدة لاضرر، قم، دفتر انتشارات اسلامى.
شیوه ارجاع به این مقاله:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
قدرتی شاتوری، محمد، غفوری چرخابی، حسین. (1398) تربیت اخلاقی با رویکرد تطبیق بر قاعدهی لاضرر. فصلنامه معرفت، 28(1)، 35-47
محمد قدرتی شاتوری؛ حسین غفوری چرخابی."تربیت اخلاقی با رویکرد تطبیق بر قاعدهی لاضرر". فصلنامه معرفت، 28، 1، 1398، 35-47
قدرتی شاتوری، محمد، غفوری چرخابی، حسین.(1398) 'تربیت اخلاقی با رویکرد تطبیق بر قاعدهی لاضرر'، فصلنامه معرفت، 28(1), pp. 35-47
