امام معصوم علیه السلام و اعتراف به گناه در مقام دعا
Article data in English (انگلیسی)
سال بیست و هشتم ـ شماره سوم، پیاپی 258 (ویژة کلام)
محمد عالم زاده نوری / استادیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی m.noori@isca.ac.ir
دریافت: 25/10/97 پذیرش: 19/02/98
چکیده
در نگاه شیعه، پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم، حضرت فاطمه زهرا علیه السلام، امیرمؤمنان علی علیه السلام و یازده تن فرزندان ایشان علیهم السلام، از هرگونه رجس و آلودگی مطهرند و از خطا و خطیئه معصوم اند؛ ولی در عین حال، در مقام مناجات با خدا، به گناهان بزرگ اعتراف کرده اند و به ناله و التماس مغفرت طلبیده اند. آیا اعتراف به گناه با مقام عصمت سازگار است؟ این پژوهش به روش اسنادی درصدد حل این مسئله و کشف وجه یا وجوه جمع میان مقام عصمت و اعتراف به گناه است.
در این مقاله از احتمالات مختلفی برای فهم و تفسیر این سخنان بحث شده که ضمن رفع استبعاد، سازگاری میان آنها را نشان می دهد. این احتمالات معلوم می کند که صدور این ادعیة و اعتراف به گناه از ناحیة امامان معصوم علیهم السلام هرگز دلالت بر گناهکاری واقعی آنان ندارد. برخی از این احتمالات عبارتند از انشاء در مقام آموزش، استغفار از زبان امت، نظر به مراتب گذشته سیر کمالی خود، تجربة انواع عبادت، ادب متناسب با مقام مقربان، نظر به فقر ذاتی و سرافکندگی از نهایت کوچکی در مقابل عظمت باری تعالی.
کلیدواژه ها: عصمت انبیا و ائمه، اعتراف به گناه، ادب عبودی.
- صحيفه سجاديه، 1395، ترجمة حسين انصاريان، تهران، آيين دانش.
- مصباحالشريعة، منسوب به جعفربن محمد، 1360، ترجمه و شرح حسن مصطفوی، تهران، انجمن اسلامى حكمت و فلسفه ايران.
- ابنطاووس، علیبن موسی، 1409ق، إقبال الأعمال، تهران، دار الکتب الاسلامیه.
- اربلی، علیبن عیسی، 1381ق، کشف الغمة فی معرفة الأئمة، تحقیق و تصحیح سيدهاشم رسولی محلاتی، تبریز، بنیهاشمی.
- اكبرنژاد محمدتقي، 1395، ادبيات دين، تبیین ادبیات تربیتی و تعلیمی شارع مقدس، قم، دارالفکر.
- بهايي، بهاءالدين محمدبن حسين، 1384، منهاج النجاح فی ترجمة مفتاح الفلاح، ترجمة علىبن طيفور بسطامي، تحقيق حسن حسنزاده آملى، تهران، حكمت.
- صدرالمتألهين، 1383، شرح اصول الکافی، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
- طوسي، محمدبن حسن، 1414ق، الأمالی، قم، دار الثقافه.
- قمی، علیبن ابراهیم، 1404ق، تفسیر القمی، تحقیق، سیدطیب موسوی جزائری، قم، دار الکتاب.
- کلینی، محمدبن یعقوب، 1365، الکافی، تحقیق و تصحیح علیاکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران، اسلامیه.
- مازندرانی، محمدصالحبن احمد، 1382ق، شرح الکافی الاصول و الروضه، تحقیق و تصحیح ابوالحسن شعرانی، تهران، المکتبة الاسلاميه.
- مجلسی، محمدباقر، 1404ق، بحارالانوار، بیروت، موسسة الوفاء.
- مجلسی، محمدتقی، 1406ق، روضة المتقین فی شرح من لایحضره الفقیه، تحقیق و تصحیح حسین موسوی کرمانی و علیپناه اشتهاردی، قم، مؤسسۀ فرهنگی اسلامی کوشانپور.
- مجلسى، محمدتقى، 1414ق، لوامع صاحبقرانى مشهور به شرح فقيه، قم، اسماعيليان.
- موسوی خمینی، سیدروحالله،1377، آداب الصلاة، تهران، مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
- نوری، حسینبن محمدتقی، 1408ق، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، قم، مؤسسة آلالبیت.
- هاشمى خويى، ميرزاحبيبالله،1400ق، منهاج البراعة في شرح نهجالبلاغه، تحقيق ابراهيم ميانجى، تهران، المكتبة الاسلاميه.



