بررسی جایگاه قاعدهی ترجیح بلامرجح در میان متکلمان مسلمان
/ دانشپژوه دکتری کلام اسلامی مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني (ره) / Gholipur@iki.ac.irArticle data in English (انگلیسی)
سال بیست و هشتم ـ شماره سوم، پیاپی 258 (ویژة کلام)
جواد قلی پور/ دانش پژوه دکتری کلام اسلامی مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره Gh.javad1392@gmail.com
دریافت: 19/09/97 پذیرش: 11/02/98
چکیده
قاعدة ترجیح بلامرجح، یکی از قواعد فلسفی است که بعد از ورود فلسفه یونان به اسلام، مورد توجه بسیاری از متکلمان واقع شده و در موارد مختلفی از آن در مباحث کلامی استفاده شده است. مسئله اصلی آن است که متکلمان مسلمان چه دیدگاهی در مورد بداهت ادلة امتناع و عدم امتناع اتخاذ کرده اند و در چه مباحثی از این قاعده سود برده اند. هدف این نوشتار آن است که به این مسئله به صورت منسجم پاسخ گوید؛ زیرا با اینکه قاعده مذکور مورد توجه فلاسفه و متکلمان بوده، لکن به صورت مستقل به آن پرداخته نشده است. نوشتار حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و با مراجعه به آثار متکلمان، دیدگاه آنان را در مباحث مذکور مورد بررسی قرار داده است. یافته ها حاکی از آن است که متکلمان برخلاف اغلب فلاسفه که امتناع قاعده را بدیهی می دانند، در بدیهی بودن و امتناع ترجیح بلامرجح اتفاق نظر ندارند و حتی برخی از آنها بر امکان قاعده اصرار دارند و برخی دیگر ترجیح بلامرجح توسط فاعل مختار را ممتنع نمی دانند.
کلیدواژه ها: قاعدة ترجیح بلامرجح، کلام اسلامی، متکلمان مسلمان، دقیق الکلام، قاعده ترجح بلامرجح.
- ابراهیمی دینانی، غلامحسین، 1370، قواعد کلی فلسفی در فلسفه اسلامی، چ دوم، تهران، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
- ايجى، ميرسيدشريف، 1425ق، شرح المواقف، قم، شريف الرضي.
- تفتازانى، سعدالدين، 1409ق، شرح المقاصد، قم، شريف الرضي.
- حلي، حسنبن يوسف، 1409ق، الألفين، چ دوم، قم، هجرت.
- ـــــ ، 1413ق، كشف المراد في شرح تجريدالاعتقاد، تحقیق حسن حسنزاده آملى، چ چهارم، قم، مؤسسة النشر الاسلامي.
- ـــــ ، 1418ق، استقصاء النظر في القضاء و القدر، مشهد، دارالإنباء الغيب.
- ـــــ ، 1982م، نهج الحق و كشف الصدق، بيروت، دار الكتاب اللبناني.
- صدرالمتألهين، 1981م، الحكمة المتعالية فى الاسفار العقلية الاربعة، چ سوم، بيروت، دار احياء التراث.
- طوسى، نصيرالدين، 1405ق، تلخيص المحصل، چ دوم، بيروت، دارالاضواء.
- فياض لاهيجى، 1372، سرمايه ايمان در اصول اعتقادات، چ سوم، تهران، الزهراء.
- فيض كاشانى، محمد، 1375، اصول المعارف، چ سوم، قم، دفتر تبليغات اسلامى.
- لایبنیتس، گتفرید ویلهلم، 1375، منادولوژی، ترجمة یحیی مهدوی، تهران، خوارزمی.
- مطهری، مرتضی، 1377، مجموعه آثار، ج6، چ ششم، تهران، صدرا.
- مظفر، محمدحسن، 1377، دلائل الصدق، ترجمة محمد سپهرى، تهران، اميرکبیر.
- موسوي هندي، ميرحامدحسين، 1366، عبقات الأنوار في إمامة الأئمة الأطهار، چ دوم، اصفهان، كتابخانة اميرالمؤمنين.
- مهيار، رضا، 1375، فرهنگ ابجدى عربى فارسى، چ دوم، تهران، اسلامى.
- میرجعفری میاندهی، سیدمحمدجواد، 1395، جبر فلسفی از دیدگاه استاد فیاضی، قم، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
- https://fa.wikipedia.org/wiki



