تأملی در معنای توبه در قرآن و رهاوردهای روانشناختی و اجتماعی آن
نوع مقاله:
ترویجی
نویسندگان:
چکیده:
تربیت قرآنی و به طور کامل تربیت دینی نقش سازنده و مفیدی در بازسازی شخصیت انسان دارد و شاید در هیچ کتابی به اندازهی قرآن به این خمیرمایهی درونی انسان اشاره نشده و در هیچ مکتب تربیتی به اندازهی اسلام بر تکریم موقعیت انسان سخن به میان نیامده است. قرآن با دیدی روان شناسانه و با در نظر گرفتن تمام ابعاد وجودی انسان، توبه را فرصتی دوباره در اختیار انسان خطا کار دانسته تا عزت نفس خویش را بازیابد و درهای کامیابی را به روی خویشتن خویش گشوده ببیند. نوشتار حاضر به بررسی مفهوم قرآنی توبه و رهاوردهای روان شناختی و اجتماعی آن پرداخته و از روش تحلیلی ـ استنتاجی استفاده کرده است. نتایج نشان می دهد که مفهوم توبه در قرآن به معنی رجوع و بازگشت است، که به انسان و خداوند اسناد داده شده است. همچنین، ادامه بررسی ها بیانگر این است که، توبه رهاوردهای روان شناختی و اجتماعی اثرگذاری را به همراه دارد که می تواند راهگشای دست اندرکاران تعلیم و تربیت باشد.
کلمات کلیدی:
Article data in English (انگلیسی)
Title:
An in-depth Analysis of the Meaning of Repentance in the Qur'an and its Psychological and Social Results
Abstract:
Quranic and religious education plays a constructive and useful role in the human personality to the extent that none of the educational schools as much as the Qur'an has paid a great deal of attention to education and the dignity of man. The Qur'an, with a psychological perspective and regarding all existential aspects of human, considers repentance as an opportunity for the guilty to regain his self-esteem and happiness. Using an analytical-deductive method, this paper seeks to study the Qur'anic concept of repentance and its psychological and social influences. The findings show that the concept of repentance in the Qur'an means retuning, that refers to man and God. Repentance also has psychological and social effects that can be a guide to education.
References:
- Haffman, M. L., 2000, Empathy and Moral Development: Implications for Caring and Justice, New York, Cambridge University Press.
- Lewis, H. B., 1971, Shame and guilt in neurosis, New York, International Universities Press.
- Luthans, F., Avolio, B. J., Avey, J. B., & Norman, S. M., 2007, "Positive psychological capital: Measurement and relationship with performance", Personal Psychology, N. 60, p. 541-572.
- Tangney, J. P., 2005, Self-Relevant Emotions, in M. R. Leary, & J. P. Tangney (eds.), Handbook of self and identity (p. 384-400), New York, Guilford Press.
References:
- انصاری، عبدالله، 1361، منازل السائرین، ترجمة روان فرهادی، تهران، مولي.
- انصاریان، حسین، 1386، «توبه»، اصلاح و تربیت، ش 62، ص 48ـ52.
- بدخشان، نعمتالله، 1391، «توبه از نگاه عقل و نقل با مروری بر صحیفه سجادیه»، عقل و دین، سال چهارم، ش 7، ص 13ـ40.
- حرعاملی، محمدبن حسن، 1409ق، وسائل الشیعه، قم، مؤسسة آلالبيت(ع).
- حسینی، سیدعلي، 1373، «توبه و جایگاه بلند آن در عرفان»، معرفت، ش 8، ص 22ـ26.
- خدایاری فرد، محمد و همكاران، 1386، «بررسی عوامل مؤثر بر سازگاری اجتماعی در دانشجویان شاهد و غیرشاهد»، علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، ش 26، ص 25ـ42.
- خرمشاهی، بهاءالدین، 1377، دانشنامه قرآن و قرآنپژوهی، تهران، دوستان و ناهید.
- خرمی مشگانی، ابراهیم، 1387، در آغوش خدا (توبه)، چ چهارم، كاشان، مرسل.
- داودی، محمدرضا، 1383، «اميد و نقش تربيتى آن در زندگى انسان»، معرفت، ش 81، ص 51ـ45.
- دهخدا، علی اکبر، 1372، لغتنامه، تهران، دانشگاه تهران.
- رضایی، محمدمهدی، 1378، «توبه خدا»، بشارت، ش 15، ص 12ـ16.
- زرشقایی، مسعود و همكاران، 1389، «کفایت شاخصهای روانسنجی نسخه فارسی مقیاس همدلی هیجانی متعادل»، روشها و مدلهای روانشناختی، ش 1، ص 39ـ54.
- سیدترابی، سیدحسن و يحيي رمضانی پارگامی، 1393، «تأویل عصیان و توبه آدم (ع) در اندیشه عرفان اسلامی»، عرفان اسلامی، ش 10، ص 101ـ117.
- شجاری، مرتضی، 1386، «نگاهی هستیشناسی به توبه در عرفان ابنعربي»، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تبریز، ش 202، ص 59ـ76.
- شریعتی، محمدتقی، 1386، تفسیر نوین، تهران، مؤسسة تحقیقات و توسعه علوم انسانی.
- شریفی، عنایتالله و همكاران، 1395، «جایگاه و آثار باور به خدا در سبک زندگی خانوادگی از منظر قرآن و روایات»، پژوهشنامه معارف قرآنی، ش 25، ص 7-32.
- علایی رحمانی، فاطمه و فريده اميني، 1394، «بررسی سبک زندگی از دیدگاه اهلبیت در احادیثی با ساختار طوبی»، تفسیر، علوم قرآنی و حدیث، ش 26، ص 66-91.
- فلاح، ابراهیم و سيده صفيه میرحسینی، 1390، «بررسی تطبیقی توبه در قرآن و اوستا»، مطالعات قرآنی، ش 2، ص 129ـ144.
- فیض کاشانی، ملامحسن، 1379، راه روشن، چ دوم، مشهد، آستان قدس رضوی.
- کرمي، جهانگير و همكاران، 1385، «بررسي روابط چندگانه ابعاد جهتگيري مذهبي با سلامت رواني در دانشجويان دانشگاه رازي»، علوم تربيتي و روانشناسي (دانشگاه شهيد چمران)، ش 3، ص 31-52.
- کلینی، محمدبن يعقوب، 1392ق، اصول کافی، ترجمة محمدباقر کمرهای، تهران، کتابفروشی الاسلامیه.
- مجلسی، محمدباقر، 1413ق، بحارالانوار، ترجمة محمدباقر کمرهای، تهران، كتابفروشی الاسلامیه.
- محدثی، جواد، 1391، توبه بازگشت به فطرت، چ يازدهم، مشهد، بنیاد پژوهشهای اسلامی.
- محمودی، مریم، 1390، «توبه از دیدگاه عطار»، تحقیقات زبان و ادبیات فارسی، ش 4، ص 147ـ158.
- مصباح، محمدتقي، 1388، «توبه، جایگاه و فرایندهای تحقق»، معرفت، ش 141، ص 5ـ12.
- ـــــ ، 1389، «تفسیر قرآن کریم»، تحقيق و تنظيم محمد نقيبزاده، قرآن شناخت، ش 2، ص 5ـ40.
- مطهری، مرتضی، 1374، گفتارهای معنوی، تهران، صدرا.
- موسوي خمینی، روح الله، 1368، چهل حدیث، تهران، رجا.
- نراقی، ملامهدی، بيتا، جامع السعادات، ترجمة کریم فیض، قم، قائم آل محمد.
- ویسی، محمود و جهاندار امینی، 1391، «توبه از دیدگاه قرآن و سنت»، فروغ وحدت، ش 28، ص 12-29.
شیوه ارجاع به این مقاله:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
سبزی، ندا، شمشیری، بابک. (1398) تأملی در معنای توبه در قرآن و رهاوردهای روانشناختی و اجتماعی آن. فصلنامه معرفت، 28(11)، 79-86
ندا سبزی؛ بابک شمشیری."تأملی در معنای توبه در قرآن و رهاوردهای روانشناختی و اجتماعی آن". فصلنامه معرفت، 28، 11، 1398، 79-86
سبزی، ندا، شمشیری، بابک.(1398) 'تأملی در معنای توبه در قرآن و رهاوردهای روانشناختی و اجتماعی آن'، فصلنامه معرفت، 28(11), pp. 79-86
