معرفت، سال بیست و نهم، شماره سوم، پیاپی 270، خرداد 1399، صفحات 45-58

    آسیب‌شناسی خانواده؛ واکاوی علل و عوامل

    نوع مقاله: 
    ترویجی
    نویسندگان:
    محمد فولادی وندا / دانشيار گروه جامعه‌شناسي مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني (ره) / fooladi@iki.ac.ir
    چکیده: 
    خانواده در فرهنگ اسلامی ـ ایرانی امری مقدس و بسیار مورد تأکید می باشد. با این حال، موقعیت کنونی خانواده ایرانی حاکی از بروز آسیب های بسیار و بحرانی شدن آن دارد. این پژوهش رویکردی تحلیلی و اسنادی به آسیب شناسی خانواده و واکاوی عوامل پیدایش ناهنجاری ها در آن دارد. یافته های این پژوهش حاکی از تغییر ملاک های ازدواج، تغییر فلسفه ازدواج و کاهش نرخ باروری، افزایش سن ازدواج ، کاهش میزان ازدواج، افزایش میزان تجرد جوانان ، افزایش طلاق ، کاهش جاذبه فرهنگی ازدواج، کاهش کارکردهای خانواده و خویشاوندی در همسریابی ، تغییر و اختلال در کارکردهای تربیتی خانواده، کاهش اقتدار والدین، فرسایش اعتماد، همبستگی و سرمایه اجتماعی خانواده، سست شدن نگرش های ارزشی به تقدس نهاد خانواده و... دارد. با واکاوی عوامل این تغییرات، می توان گفت: در این زمینه عواملی همچون سکولاریزسیون خانواده، سیاست های تنظیم خانواده، طلاق، اشتغال زنان، افزایش سن ازدواج، تأثیرپذیری از فمینیسم، باورهای اجتماعی و فرهنگی، تغییر سبک زندگی و رسانه های ارتباط جمعی نقش آفرین می باشد.
    Article data in English (انگلیسی)
    Title: 
    Pathology of Family; Analyzing Causes and Effects
    Abstract: 
    Family in the Iranian-Islamic culture is a sacred institution. However, the Iranian family is currently suffering from many problems and crises. Using a descriptive-analytical and documentary method, this paper analyzes the causes and effects behind the problems and crises in Iranian families. The findings indicate that, various changes have taken place in Iranian families, including marriage criteria, philosophy of marriage, reducing the total fertility rate (TFR), increasing the age of spouses in marriage, reducing marriage rates, increasing the rate of youth celibacy, increasing divorce, decreasing cultural attraction of marriage, decreasing family and kinship functions in matrimony, changing family educational functions, decreasing parental authority, decreasing confidence, decreasing solidarity and social capital of the family, decreasing sanctity of the family institution and etc. Some of the factors behind these changes are, family secularization, family planning policies, divorce, women’s employment, increasing the age of marriage, the effects of feminism, social and cultural beliefs, new changes in Iranian lifestyle and mass media.
    References: 
    متن کامل مقاله: 

     

    References: 
    • احمدی، وکیل و همکاران، 1391، «بررسی نقش گذار جمعیتی در تغییرات جمعیت خانواده»، مطالعات اجتماعی ـ روانشناختی زنان، دورة اول، ش 10، ص 84-85.
    • اعزازي، شهلا، 1380، جامعه‌شناسي خانواده با تأکيد بر نقش، ساختار، و کارکرد خانواده در دوران معاصر،‌ تهران،‌ روشنگران و مطالعات زنان.
    • آزاد ارمکي، تقي، 1386، جامعه‌شناسي خانواده ايراني، تهران، سمت.
    • آزادارمکي، تقي و حسين خادمي، 1382، «ترجيهات ارزشي دانش‌آموزان تهراني»، مطالعات فرهنگ، ارتباطات، ش 16، ص 3ـ28.
    • آزادارمکي‌، تقي و مهناز زند و طاهره خزايي، ١٣٧٩‌، «بررسي‌ تـحولات اجـتماعي و فرهنگي در طول سه نسل خانواده تهراني با تأکيد بـر مقايسـة مراسـم‌، آداب و کارکردهـاي حـمـايتي »، نـامه عـلوم اجتماعي‌، ش 16، ص 3ـ29.
    • آقاجانیان، اکبر، 1373، «تحولات جمعیتی ایران در صد سال اخیر»، کلک، ش 57، ص 27ـ35.
    • بستان،‌ حسين، 1383، اسلام و جامعه‌شناسي خانواده، قم، پژوهشكده حوزه و دانشگاه.
    • جعفرى، سيدمحمد، 1378، تأثيرات اشتغال زنان بر خانواده آسيب‌ها و راهكارها؛ با تأكيد بر جامعه ايران، پايان‌نامه كارشناسى ارشد، رشتة جامعه‌شناسى، قم، مؤسسة آموزشى و پژوهشى امام خميني(ره).
    • حميدي‌‌، فريده، ١٣٨٣، «تأثير ساخت خانواده بر فرار دختران»، پژوهش زنان‌، ش ٢ (٣)، ص 85ـ101.
    • خانی، علیرضا، 1377، «نگاهی به عوامل جامعه‌شناختی رشد جمعیت در ایران»، اطلاعات سیاسی ـ اقتصادی، ش 129-130، ص‌190ـ197.
    • دوبووار، سيمون، 1360، جنس دوم، تهران، طوس.
    • دورانت، ويل، 1354، لذات فلسفه، ترجمة عباس زرياب خوئى، تهران، انديشه.
    • زعفرانچي‌‌، ليلاسادات، ١٣٨٥، «زنان و خانواده در چهار برنامه توسعه»، کتـاب زنـان‌، ش 9 (33)، ص 98ـ129.
    • زيبايى‌نژاد، محمدرضا و محمدتقى سبحانى، 1379، درآمدى بر نظام شخصيت زن در اسلام، قم، دارالثقلين.
    • ساروخانی، باقر، 1370، مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی خانواده، تهران، سروش.
    • سبحانى‌نيا، محمد، 1391، «تحديد خانواده، تهديد جامعه»، ره‌توشه راهيان نور، ش1، ص 25ـ50.
    • سرابی، حسن، 1385، «تداوم و تغییر خانواده در جریان ‌گذار جمعیتی ایران»، نامه انجمن جمعیت‌شناسی، ش 2، ص 37ـ60.
    • سميعي‌نسب، مصطفي و مرتضي ترابي، 1389، «شاخص‌ها و سياست‌هاي جمعيتي در ايران»، برداشت دوم، سال هفتم، دوره جديد، ش 11و12، ص 143ـ188.
    • صـادقي‌، رسـول و همکـاران، ١٣٨٦، «واکـاوي مسـئله ازدواج‌ و اعتبارسـنجي‌ يـک راه‌حـل»، پژوهـش زنـان‌، ش ٥ (١)، ص 83ـ108.
    • عنواني، ‌سيدحامد، 1392، «سكولاريزاسيون خانواده و تأثير آن در كاهش جمعيت»، معرفت، سال بيست و دوم، ش 189، ص 101ـ116.
    • فرجاد، محمدحسين، 1372، آسيب‌شناسى اجتماعى خانواده و طلاق، تهران، منصوری.
    • فولادي،‌ محمد، 1390، «بررسي و نقد نظريه‌ها و سياست‌هاي‌جمعيتي؛ با تأكيد بر سياست جمعيتي اخير ايران»، معرفت فرهنگي اجتماعي، ش 14، ص 145ـ172.
    • قانعی‌راد، محمدامین و فاطمه عزلتی مقدم، 1389، «بررسی انتقادی تشخیص‌ها و سیاست‌گذاری‌ها در مسایل خانواده و ازدواج»، مسائل اجتماعی ایران، ش 7، ص 161ـ194.
    • قدسى، على‌محمد، 1390، «بازدارنده‌ها و تسهيل‌كننده‌هاى اقتصادى و اجتماعى زنان»، مطالعات راهبردى زنان، ش 53، ص 46ـ67.
    • کاستلز، مانوئل، 1385، عصر اطلاعات: اقتصاد، جامعه و فرهنگ (جلد ۲، قدرت هویت)، ترجمة احد علی‌قلیان، افشین خاکباز، حسن چاوشیان، چ پنجم، تهران، طرح نو.
    • کاظمی‌پور، شهلا، 1383، «تحول سن ازدواج در ایران و عوامل جمعیتی موثر بر آن»، زن در توسعه و سياست، ش 10، ص 103ـ124.
    • کلانتری، صمد، 1378، جمعیت و تنظیم خانواده، اصفهان، فروغ ولایت.
    • كوئن، بروس، 1370، درآمدى بر جامعه‌شناسى، ترجمة محمود نظرى‌پور، تهران، فرهنگ معاصر.
    • گيدنز، آنتونى، 1378، تجدد و تشخص، ترجمة ناصر موفقيان، تهران، نشر ني.
    • مرکز آمار ایران، 1377، نماگرهای جمعیتی ایران (1375ـ1335)، تهران، مرکز آمار ایران.
    • مشیرزاده، حمیرا، 1383، مقدمه‌ای بر مطالعات زنان، تهران، ورازت علوم و تحقیقات و فناوری.
    • مطهرى، مرتضى، 1378، مجموعه آثار، ج 1و19، تهران، صدرا.
    • معيدفر، سعيد و نفيسه حميدي، ١٣٨٦‌، «زنـان سرپرسـت خـانوار: نگفتـه‌ها و آسـيب‌هـاي اجتماعي»، نامه علوم اجتماعي‌، ش 15 (پياپي 32)، ص 131ـ158.
    • مهدوی، محمدصادق و حبیب صبوری خسروشاهی، 1382، «بررسی ساختار توزیع قدرت در خانواده»، مطالعات زنان، ش 2، ص 27ـ67.
    • مؤسسه فرهنگى طه، 1377، نگاهى به فمينيسم، قم، معاونت امور اساتید و دروس معارف اسلامی.
    • ويتز، پل، 1383، زوال خانواده، تهران، سياح.
    • ويليام گاردنر، جان، ۱۳۸۶، جنگ عليه خانواده، ترجمة معصومه محمدى، قم، دفتر مطالعات و تحقیقات زنان.
    • هاشمى، مولود، 1390، بررسى نمودهاى عرفى شدن دين در سبك زندگى جوانان شهر اصفهان، پايان‌نامه كارشناسى ارشد، اصفهان، دانشگاه اصفهان.
    • یزدخواستی، بهجت و همكاران، 1392، «تحلیل محتوای صفحات و گروه‌های شبکه اجتماعی فیس بوک با نظریه حوزه عمومی هابرماس»، مطالعات و تحقيقات اجتماعي در ایران‌، دوره دوم، ش 1، ص 87ـ110.
    شیوه ارجاع به این مقاله: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    فولادی وندا، محمد.(1399) آسیب‌شناسی خانواده؛ واکاوی علل و عوامل. فصلنامه معرفت، 29(3)، 45-58

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    محمد فولادی وندا."آسیب‌شناسی خانواده؛ واکاوی علل و عوامل". فصلنامه معرفت، 29، 3، 1399، 45-58

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    فولادی وندا، محمد.(1399) 'آسیب‌شناسی خانواده؛ واکاوی علل و عوامل'، فصلنامه معرفت، 29(3), pp. 45-58

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    فولادی وندا، محمد. آسیب‌شناسی خانواده؛ واکاوی علل و عوامل. معرفت، 29, 1399؛ 29(3): 45-58