نقد آموزه تثلیث و تجسد در مسیحیت با تکیه بر قرآن و روایات و برخی آثار مهم اسلامی
Article data in English (انگلیسی)
سال بیست و هفتم ـ شماره 249 (ویژة ادیان)
جلیل پروین / استادیار دانشگاه قرآن و حدیث پردیس تهران jalilparvin@yahoo.com
محمد آسائی / کارشناس ارشد علوم قرآن و حدیث دانشگاه قرآن و حدیث پردیس تهران asaee1379@gmail.com
دریافت: 16/10/96 پذیرش: 25/4/97
چکیده
با اینکه دو آموزه تثلیث و تجسد خدا در عیسی مسیح، بنیادی ترین آموزه های الهیاتی مسیحیت هستند، قرآن و روایات اهل بیت علیهم السلام، آن دو را کفر معرفی کرده، با بیان های مختلفی بر بطلان آنها استدلال می کنند. براین اساس، رسالت و گستره موضوع این پژوهش در مرزها و مسائل زیر تعیین شده است: تبیین دو آموزه تثلیث و تجسد در مسیحیت؛ نقد آن دو با مراجعه به قرآن، روایات شیعی و برخی آثار علمای اسلامی؛ و سرانجام تحلیل و نقد دو شبهه «متفاوت بودن تثلیث مورد انتقاد قرآن با تثلیث مورد باور مسیحیان» و «یکسان بودن تجسد در معارف مسیحی، با تجلی در منابع اسلامی». حاصل یافته های تحقیق بیانگر این است که تثلیث و تجسد با برخی اصول یقینی خداشناسی توحیدی در تعارض بوده و به اشکالات بسیاری مبتلا هستند. از جمله تناقضمندی، ترکیب پذیری ذات خدا، نقص صفات کمال در اقانیم ثلاثه، تغییر و انفعال در ذات خدا.
کلیدواژه ها: تثلیث، تجسد، عیسی شناسی، عهد جدید، مسیحیت.
- نهجالبلاغه، 1425ق، تصحيح صبحی صالح، چ چهارم، بیروت، دارالکتاب اللبنانی.
- کتاب مقدس، 2015، ترجمه مژده برای عصر جدید، بیجا، بینا.
- ابنتيميه، احمدبن، 1419ق، الجواب الصحیح لمن بدل دین المسیح، تحقیق علیبن حسنبن ناصر، چ دوم، بيجا، دار العاصمه
- ابنشعبه حراني، حسنبن محمد، 1423ق، تحف العقول، تصحيح حسين اعلمي، چ هفتم، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
- افشار، بهروز، 1391، «نگاه انتقادی قرآن کریم به تثلیث مسیحی»، پژوهشهای اعتقادی ـ كلامی، ش7، ص31ـ45.
- انجیل عیسی مسیح به همراه مزامیر و امثال، 2009، ترجمة هزاره نو، بیجا، انتشارات ایلام.
- اندلسی، عبدالله ترجمان، بیتا، تحفة الأریب فی الرد علی أهل الصلیب، تحقيق محمود علی حمایه، چ سوم، قاهره، دارالمعارف.
- اولیوت، استوارت، بیتا، راز تثلیث، بیجا، نور جهان.
- آگوستین، 1387، اعترافات، ترجمة سايه ميثمي، چ چهارم، تهران، دفتر پژوهش و نشر سهروردی.
- بحرانی، سیدهاشم، 1415ق، البرهان فی تفسیر القرآن، قم، بنیاد بعثت.
- بیضاوی، عبداللهبن عمر، بیتا، أنوار التنزیل و أسرار تأویل، تحقيق محمد عبدالرحمن مرعشلی، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
- توفیقی، حسین، 1394، آشنایی با ادیان بزرگ، چ شانزدهم، تهران، سمت.
- جاحظ، عمروبن بحر، 1411ق، المختار فی الرد علی النصاری، تحقيق محمد عبدالله شرقاوی، بیروت، دارالجیل.
- جوویور، مری، 1393، درآمدی به مسیحیت، چ دوم، قم، دانشگاه ادیان و مذاهب.
- رضازاده جودی، محمدکاظم، 1393، «بررسی و نقد آموزه تجسد در مسیحیت»، حکمت و فلسفه، ش2، ص 87ـ102.
- سبحانی، جعفر، 1430ق، الإلهیات علی هدی الکتاب و السنة و العقل، چ هفتم، قم، مؤسسة امام صادق(ع).
- سجادی، جعفر، 1383، فرهنگ اصطلاحات و تعبیرات عرفانی، چ هفتم، تهران، كتابخانه طهوری.
- سلیمانی اردستانی، عبدالرحیم، 1381، مسیحیت، قم، زلال کوثر.
- سلیمانی، عبدالرحیم، 1395، «بازتاب تثلیث مسیحی در قرآن مجید»، پژوهشنامه ادیان، ش 19، ص 83ـ105.
- سیوطی، جلالالدين، 1422ق، تفسیر الجلالین، چ سوم، قاهره، دار الحدیث.
- صدوق، محمدبن علي، بيتا، التوحید، تحقيق هاشم حسینی، بيروت، دارالمعرفه.
- طباطبائی، سيدمحمدحسین، بیتا، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، جامعة مدرسين.
- علم مهرجردی، نسرین و محمدكاظم شاکر، 1392، «آموزه تجسد در ترازوی نقد»، اندیشه دینی، ش3، ص 65ـ86.
- کلینی، محمدبن یعقوب، 1407ق، الکافی، تصحيح علياكبر غفاری و محمد آخوندی، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
- کیرانوی، رحمتالله، بیتا، إظهار الحق، دوحه، ادارة احیاء التراث الاسلامی.
- ماسون، دنیز، 1389، قرآن و کتاب مقدس: درون مایههای مشترک، ترجمة فاطمه تهامی، چ سوم، بیجا، سهروردی.
- مجلسی، محمدباقر، 1403ق، بحارالانوار، چ دوم، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
- محمدي ريشهري، محمد، 1429ق، موسوعة العقائد الإسلامیة فی الکتاب و السنة، چ سوم، قم، دارالحدیث.
- مکگراث، آلیستر، 1392، درسنامه الهیات مسیحی، ترجمة محمدرضا بیات و دیگران، تهران، دانشگاه ادیان و مذاهب.
- میشل، توماس، 1381، کلام مسیحی، ترجمة حسین توفیقی، چ دوم، قم، مرکز مطالعات ادیان و مذاهب.
- میلر، ویلیام، بیتا، مسیحیت چیست، ترجمة کمال مشیری، بيجا، انتشارات ایلام.
- ناس، جان، 1393، تاریخ جامع ادیان، ترجمة علیاصغر حکمت، چ بیست و دوم، تهران، علمی و فرهنگی.
- هاکس، جیمز، 1394، قاموس کتاب مقدس، چ سوم، تهران، اساطیر.




