بازخوانی قلمرو علم امام علیه السلام در آیینهی روایات
Article data in English (انگلیسی)
سال بیست و هفتم ـ شماره 244 (ویژة کلام)
امرالله قلی زاده / کارشناس ارشد دین شناسی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره amrollah.gholizadeh@yahoo.com
محمدحسین فاریاب / استادیار مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره m.faryab@gmail.com
دریافت: 25/4/96 پذیرش: 11/9/96
چکیده
مسئلة گستره و قلمرو علم امام علیه السلام از جمله مباحثی است که با وجود پیشینة طولانی آن، همچنان موضوع بحث و نظر میان اندیشمندان اسلامی است، به گونه ای که برخی قایل به محدود بودن علم امام علیه السلام و برخی قایل به گسترده بودن علم او گشته اند. این مقاله کوشیده است با استفاده از روایات معصومان علیهم السلام، قضاوتی واقع بینانه دربارة این موضوع ارائه دهد؛ بدین معنا که ابتدا روایات مؤید نظریة محدود بودن علم امام علیه السلام و سپس روایات مؤید نامحدود بودن علم ایشان را بررسی کرده و پس از بیان وجوه وجه الجمع و نقد آن، در نهایت، نظریة شأنی بودن علم امام علیه السلام را تقویت نموده است.
کلیدواژه ها: علم، امامت، علم امام، قلمرو علم امام.
- ابناثير، مباركبن محمد، 1367، النهایه، چ چهارم، قم، اسماعیلیان.
- ابنسيد، علیبن اسماعیل، 1421ق، المحکم و المحیط الاعظم، بیروت، دارالکتب العلمیه.
- ابنشعبه حرانی، حسنبن علي، 1404ق، تحف العقول، قم، جامعه مدرسین.
- انصاری، مرتضی، 1375، فرائد الاصول، چ چهارم، قم، مؤسسة مطبوعات ديني.
- جوادی آملی، عبدالله، 1385، ادب فنای مقربان، تحقیق و تنظیم محمد صفایی، قم، اسراء.
- جوهری، اسماعیلبن حماد، 1376، الصحاح، بیروت، دارالعلم.
- خوئي، سيدابوالقاسم، 1389، معجم رجال الحدیث، نجف، مدینة العلم.
- شريف المرتضي، 1410ق، الشافی فی الامامه، ط. الثانیه، طهران، مؤسسة الصادق.
- ـــــ ، 1422ق، تنزیه الانبیاء و الائمه، تحقیق فارس حسون کریم، قم، بوستان کتاب.
- شیروانی، علی، 1386، پژوهشی در باب علم امام، چ چهارم، قم، دارالفکر.
- صدوق، محمدبن علي، 1362، خصال، قم، جامعه مدرسین.
- صفار، محمدبن حسن، 1404ق، بصائر الدرجات، قم، كتابخانه آيتالله مرعشي نجفي.
- طباطبائي، سيدمحمدحسين، 1412ق، المیزان، قم، اسماعیلیان.
- طوسی، محمدبن حسن، 1400ق، الاقتصاد الهادی الی الرشاد، قم، مطبعه الخیام.
- فاریاب، محمدحسین، 1394، یادگاران ماندگار، قم، فقاهت.
- فراهیدی، خلیلبن احمد، 1409ق، العین، چ دوم، قم، هجرت.
- فیض کاشانی، محمدحسن، 1406ق، الوافی، اصفهان، کتابخانه امام علی(ع).
- قمشهای، آقامحمدرضا، 1378، رساله خلافت کبری، ترجمه و شرح علی زمانی قمشهاي، اصفهان، کانون پژوهش.
- قیصری، داودبن محمود، 1416ق، مقدمه بر شرح فصوص الحکم، تصحیح محمدحسن ساعدی، قم، انوار الهدی.
- کلینی، محمدبن یعقوب،1407ق، اصول کافی، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
- لاری، عبدالحسین، 1418ق، معارف السلمانی بمراتب خلفاء الرحمانی، قم، مؤسسة المعارف الاسلامیه.
- مجلسی، محمدباقر، 1403ق، بحارالانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
- مشکینی، ابوالحسن، بیتا، حاشیه بر کفایه، تهران، کتابفروشی اسلامیه.
- مظفر، محمدحسین، 1349، علم امام، ترجمة محمد آصفی، تبریز، بینا.
- مفید، محمدبن محمدبن نعمان، 1413ق، اوائل المقالات، تهران، دانشگاه تهران.
- نادم، محمدحسن، 1388، علم امام(مجموعه مقالات)، قم، دانشگاه ادیان و مذاهب.
- نجاشی، احمدبن علی، 1407ق، رجال نجاشی، قم، جامعه مدرسین.
- نراقی، مهدی، 1352، انیس الموحدین، تصحیح سیدمحمدعلی قاصی طباطبایی، تبریز، بینا.
- هاشمی، سيدعلی، 1393، «علم امام؛ تام یا محدود»، مشرق موعود، ش 32، ص 49ـ71.




