سلفیگری در رویکرد کلامی ابنکثیر دمشقی با محوریت واکاوی آراء وی در امور ماورائی
Article data in English (انگلیسی)
سال بیست و هفتم ـ شماره 244 (ویژة کلام)
حمید ایماندار / دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه فردوسی مشهد hamidimandar@yahoo.com
رضا ملازاده / دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه فردوسی مشهد reza.mollazadeh110@gmail.com
دریافت: 14/9/96 پذیرش: 7/12/96
چکیده
هستی شناسی حس گرایانه و انکار تفصیلی مجردات از سوی سلفیه تأثیر بسزایی در تلقی ایشان از لوازم توحید همچون مباحث توسل و استغاثه داشته است. در این زمینه، بررسی آراء مفسران منتسب به جریان سلفیه در حوزة مسائل ماورائی موضوعیت می یابد. نوشتار حاضر متکفل بررسی رویکرد تفسیری ابن کثیر به عنوان یکی از مفسران سلفی در این موضوع گردیده و آراء ابن تیمیه به عنوان بنیانگذار سلفیه و قاطبة منتسبان به این مکتب را بر رویکرد تفسیری ابن کثیر در خلال تألیف «تفسیر القرآن العظیم» تطبیق داده است تا صحت انتساب ابن کثیر به مکتب تفسیری سلفیه معلوم گردد. در نهایت، باید گفت: ابن کثیر در مباحث مهمی همچون «سماع موتی» و به ویژه مسئلة «عرضة اعمال» به نحوی عمیق آراء خود را از باور سلفیان متمایز ساخته است. وی در مبحث «مغیبات تلویحاً» به آراء سلفیه تمایل داشته ولی صراحت تامی در دفاع از موضع سلفیه ارائه نداده است. ازاین رو، شکاف های جدی ابن کثیر با نظریات سلفی ها در تبیین امور ماورائی به عنوان یکی از مؤلفه های معرف جریان سلفی گری، تزلزلی جدی در این فرقه ایجاد نموده، پیش فرض های سلفیه در رد مفاهیمی همچون توسل به اموات را سست می گرداند.
کلیدواژه ها: ابن تیمیه، ابن کثیر، امور ماورائی، سلفیه، تفسیر القران العظیم.
- ابنتیمیه، احمدبن عبدالحلیم، 1406ق، منهاج السنة النبویه، ریاض، دار ابنتیمیه.
- ـــــ ، 1416ق، مجموع الفتاوی، تحقیق عبدالرحمنبن محمدبن قاسم، رياض، مجمع الملک فهد لطباعه المصحف الشریف.
- ـــــ ، 1419ق، اقتضاء الصراط المستقيم لمخالفه أصحاب الجحيم، بيروت، دار عالم الكتب.
- ـــــ ، 1992م، زیارة القبور و الاستنجاد بالمقبور، طنطا، دارالصحابه للتراث.
- ابنرجب حنبلی، شهابالدین، 1414ق، اهوال القبور و احوال اهلها الی النشور، بیروت، دار الکتاب العربی.
- ابنقیم، محمدبن ابیبكر، بيتا، کتاب الروح، جده، دار عالم الفوائد.
- ـــــ ، 1415ق، زاد المعاد فی هدی خیر العباد، بيروت، مؤسسة الرساله.
- ابنکثیر دمشقی، عمادالدین، 1971م، السیرة النبویه، بیروت، دارالمعرفه.
- ابنکثیر، اسماعیلبن عمر، 1408ق، البدایة و النهایه، تحقیق علی شیری، بیروت، دار احیاء التراث العربي.
- ابنکثیر، اسماعیلبن عمر، 1998م، تفسیر القرآن العظیم، بیروت، دارالکتب العلمیه.
- ابنماجه، محمدبن يزيد، بیتا، سنن ابن ماجه، تحقيق محمدفؤاد عبدالباقي، بيروت، دارالفكر.
- ابنمنظور، محمدبن مکرم، 1414ق، لسان العرب، بيروت، دار صادر.
- آلوسی، نعمانبن محمود، 1405ق، آلایات البینات فی عدم سماع الاموات عند الحنفیة السادات، تحقیق ناصرالدین آلبانی، چ چهارم، ریاض، المکتبة الاسلامی.
- الباني، ناصرالدين، 1408ق، سلسله الاحاديث الضعيفه والموضوعه، رياض، مكتبة المعارف.
- ـــــ ، 1412ق، صحیح الجامع الصغیر، ریاض، المکتبة الاسلامی.
- ـــــ ، 1997م، صحیح سنن ابن ماجه، ریاض، مکتبة المعارف.
- ـــــ ، بیتا، ضعیف الجامع الصغیر، ریاض، المکتبة الاسلامی.
- بخاری، محمدبن اسماعیل، 1417ق، صحیح البخاری، ریاض، دارالسلام.
- بنباز، عبدالعزیز، بيتا، مجموع الفتاوی، پایگاه اطلاعرسانی شیخ عبدالعزیز بنباز.
- دویش، احمد، 1424ق، فتاوی اللجنة الدائمة للبحوث العلمیه و الافتاء، رياض، اداره البحوث العلمیه و الافتاء.
- راغب اصفهانی، حسینبن محمد، 1412ق، المفردات فی غریب القرآن، تحقیق صفوان عدنان داودی، بيروت، الدار الشامیه.
- زحیلی، محمد، 1415ق، ابنکثیر الدمشقی، بیروت، دارالقلم.
- سبحانی، جعفر، ۱۴۲۰ق، مفاهیم القرآن، به قلم جعفر الهادی، قم، مؤسسة امام صادق(ع).
- سبکی، عبدالوهاببن علی، 1967م، طبقات الشافعیه الکبری، نشر عیسی البابی.
- سقاف، حسن، 1427ق، شرح العقيدة الطحاوية، بيروت، دار الإمام النووي.
- سیوطی، عبدالرحمنبن ابيبكر، 1417ق، شرح الصدور بشرح حال الموتی والقبور، تحقیق عبدالمجید طعمة حلبی، لبنان، دارالمعرفه.
- شاکر، احمد، 2005م، عمدة التفسیر للحافظ ابنکثیر، منصوره، دارالوفاء.
- طبری، محمدبن جرير، 1412ق، جامع البیان، بیروت، دارالمعرفه.
- طوسی، محمدبن حسن، بيتا، التبیان فی تفسیر القرآن، تحقیق احمد قصیر عاملی، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
- عبدالغفار، محمد، بيتا، شبهات النور حول ابنتيميه، بيجا، بينا.
- عسقلانی، احمدبن حجر، بيتا، الدرر الکامنه فی اعیان المائه الثامنه، بیروت، دارالجیل.
- فراهیدی، خلیلبن احمد، بيتا، کتاب العین، تحقیق مهدی مخزومی و ابراهیم سامرائی، بیروت، دار مکتبة الهلال.
- قرطبی، محمدبن احمد شمسالدين، 1423ق، الجامع لأحکام القرآن، تحقیق هشام سمیر البخاری، ریاض، دار عالم الکتب.
- لوح، محمداحمد، 2002م، تقدیس الاشخاص فی الفکر الصوفی، قاهره، دار ابنعفان.
- محمدبن عبدالوهاب، بیتا، أحکام تمنی الموت، تحقیق عبدالرحمنبن محمد السدحان، عبداللهبن عبدالرحمن الجبرین، ریاض، جامعة الإمام محمدبن سعود.
- مظفر، محمدحسین، 1369ق، علم الامام، بيروت، دارالزهراء.
- مناوي القاهري، زينالدين، 1356ق، فيض القدير شرح الجامع الصغير، قاهره، المكتبة التجارية الكبرى.
- نعیمی، عبدالقادربن محمد، 1367ق، الدارس فی تاریخ المدارس، دمشق، المجمع العلمی.
- نووی، یحییبن شرف، 1392ق، المنهاج شرح صحیح مسلم بن الحجاج، چ دوم، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
- نیشابوری، مسلم بن حجاج، 1416ق، صحیح مسلم، بیروت، مکتبة المعارف.
- هيثمي، عليبن ابيبكر، 1407ق، مجمع الزوائد، بيروت، دارالكتاب العربي.



