معرفت، سال بیست و هفتم، شماره هشتم، پیاپی 251، آبان 1397، صفحات 79-90

    نقش دولت عثمانی در تجزیه‌ی مصر و شام

    نوع مقاله: 
    ترویجی
    نویسندگان:
    ✍️ آذر انجم شعاع / دانشجوی دکتری تاریخ و تمدن ملل اسلامی دانشگاه آزاد اسلامي واحد قم / a.anjom4839@gmail.com
    محمدرضا شهیدی پاک / عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز
    چکیده: 
    مصر و شام در ربع اول قرن دهم هجری (923ق) توسط ترکان عثمانی فتح و طومار دولت ممالیک درهم پیچیده شد، و قاهره، که پایتخت دولت ممالیک و مرکز خلافت تشریفاتی عباسی بود، به یکی از ولایات امپراتوری عثمانی تبدیل و مقام خلافت به عثمانی منتقل گردید. آنها تحت نظام دیوان سالاری، مدت چهار قرن بر این سرزمین حکم راندند؛ اما برخی عوامل موجب حذف خلافت، تشتّت سیاسی، نفوذ غرب و پاره پاره شدن این منطقه به چندین کشور شد. این پژوهش با رویکرد تحلیلی ـ توصیفی، تبیینی نقش سیاست گذاری های دولت عثمانی را در فرایند تجزیه‌ی مصر و شام بررسی می کند. از نظر پژوهش گر، سیاست گذاری های داخلی در قالب ساختار اداری، نظامی، فرهنگی، مذهبی، و آموزشی، و سیاست های خارجی دولت عثمانی به گونه ای ترسیم و اجرا شد که فروپاشی، تجزیه و نفوذ انگلیس و فرانسه را در منطقه مصر و شام در پی داشت.
    Article data in English (انگلیسی)
    Title: 
    The Role of the Ottoman Government in the Disintegration of Egypt and al-Sham (the Levant)
    Abstract: 
    In the first quarter of the 10th century (923 AH), Egypt and Al-Sham were captured by the Ottoman Turks; Mamalik government was disintegrated, Cairo, the capital of the Mamalik government and the center of the Abbasid caliphate, turned into one of the provinces of the Ottoman Empire, and the position of the Caliphate was transferred to the Ottoman Empire. Under the bureaucratic system, they ruled the land for four centuries, but some factors led to the elimination of caliphate, political disunity, the western influence, and the disintegration of the region into several countries. Using a descriptive, analytical and explanatory approach, this research examines the role of the Ottoman government in the process of the disintegration of Egypt and the Levant. According to the researcher, domestic policies in the form of administrative, military, cultural, religious, and educational structures, as well as the foreign policy of the Ottoman government were drafted and implemented in such a way that resulted in the collapse, division and influence of Britain and France in the region of Egypt and the Levant.
    References: 
    متن کامل مقاله: 

    سال بیست و هفتم ـ شماره 251 (ویژة تاریخ)

    آذر انجم شعاع / دانشجوی دکتری تاریخ و تمدن ملل اسلامی دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم    a.anjom4839@gmail.com
    محمدرضا شهیدی پاک / عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز    dr.mohammadrezashahidipak1@gmail.com
    دریافت: 23/10/96                    پذیرش: 25/6/97
    چکیده
    مصر و شام در ربع اول قرن دهم هجری (923ق) توسط ترکان عثمانی فتح و طومار دولت ممالیک درهم پیچیده شد، و قاهره، که پایتخت دولت ممالیک و مرکز خلافت تشریفاتی عباسی بود، به یکی از ولایات امپراتوری عثمانی تبدیل و مقام خلافت به عثمانی منتقل گردید. آنها تحت نظام دیوان سالاری، مدت چهار قرن بر این سرزمین حکم راندند؛ اما برخی عوامل موجب حذف خلافت، تشتّت سیاسی، نفوذ غرب و پاره پاره شدن این منطقه به چندین کشور شد. این پژوهش با رویکرد تحلیلی ـ توصیفی، تبیینی نقش سیاست گذاری های دولت عثمانی را در فرایند تجزیة مصر و شام بررسی می کند. از نظر پژوهش گر، سیاست گذاری های داخلی در قالب ساختار اداری، نظامی، فرهنگی، مذهبی، و آموزشی، و سیاست های خارجی دولت عثمانی به گونه ای ترسیم و اجرا شد که فروپاشی، تجزیه و نفوذ انگلیس و فرانسه را در منطقه مصر و شام در پی داشت.
    کلیدواژه ها: مصر، شام، دولت عثمانی، ممالیک، انگلیس، فرانسه.

     

    References: 
    • ابراهیم محمد و دیگران، 1385، جمعیت اخوان المسلمین مصر، ترجمه و تألیف کارشناسان مؤسسة مطالعات اندیشه‌سازان نور، تهران، مؤسسة مطالعات اندیشه‌سازان نور.
    • ابن‌بطوطه، محمدبن عبدالله اللئالی الطنجی، 1938م، الرحله تحفه النظار فی غرائب الامصار و عجائب الاسفار، قاهره،‌ مطبعه مصطفی محمد.
    • ابن‌خلدون، عبدالرحمن، 1359، مقدمه ابن‌خلدون، ترجمة محمد پروین گنابادی، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
    • احمدیاقی، اسماعیل، 1379، دولت عثمانی از اقتدار تا انحلال، ترجمة رسول جعفریان، قم، پژوهشکده حوزه و دانشگاه.
    • ارسلان، شکیب، 1348، رمز عقب‌ماندگی ما، ترجمة محمدباقر انصاری، تهران، نوید.
    • ارنولد، توماس، 1946، الخلافه، ترجمة جمیل معلی، بيروت،‌ دارالفكر.
    • استانفورد، جی. شاو، 1370، تاریخ امپراطوری عثمانی، ترجمة محمود رمضانزاده، مشهد، آستان قدس رضوی.
    • بروکلمان، کارل، 1367، تاریخ ملل و دول اسلامی، ترجمة هادی جزایری، تهران، علمی و فرهنگی.
    • چارشی لی، اوردینر، 1370، تاریخ عثمانی، ترجمة ایرج نوبخت، تهران، كيهان.
    • حکیم، یوسف، بي‌تا، سوریه و العهد العثمانی، بیروت، دارالنهار.
    • حورانی، آلبرت، 1387، تاریخ مردمان عرب، ترجمة فرید جواهرکلام، تهران، امیرکبیر.
    • حیدری، سلیمان، 1395، «بررسی علل افول تمدن اسلامی از دیدگاه شکیب ارسلان»، تاریخ اسلام و ایران، ش 31، ص 47ـ67.
    • خوری حتی، فیلیپ، 1380، تاریخ عرب، ترجمة ابوالقاسم پاینده، تهران، علمی و فرهنگی.
    • دانشنامه جهان گستر، 1389، زیرنظر علی رامین، کامران فانی، محمدعلی سادات، تهران، مؤسسة علمی فرهنگی دانش گستر.
    • دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی، 1381، زیرنظر کاظم موسوی بجنوردی، تهران، مرکز دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی.
    • دایرة‌المعارف جهان نوین اسلام، 1391، سرویراستار متن انگلیسی، جان ل. اسپوزیتیو. ترجمه و تحقیق و تعلیق زیرنظر حسن طارمی و ديگران، تهران، کتاب مرجع.
    • دورسون، داود، 1381، دین و سیاست در دولت عثمانی، ترجمة منصوره حسینی و داود وفایی، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي.
    • رشیدرضا، محمد، 1277ق، «امتیازات الاجانب فی الدولة العثمانیة کانت اختیاریه»، المنار، ش 42، م 1، ص 841ـ843.
    • زمانی، محمدحسن، 1388، آشنایی با استشراق و اسلام‌شناسی غربیان، قم، المصطفی.
    • سید، محمد، بي‌تا، مصر فی العصرالعثمانی، قاهره، مکتبة مدبولی.
    • سیدرجب حزار و محمدانیس، 1967م، الشرق العربی فی التاریخ الحدیث و المعاصر، قاهره، بي‌نا.
    • شرح احوال سلطان عبدالحمید و اوضاع مملکت عثمانی، 1377، ترجمة محمدحسن خان اعتمادالسلطنه، تصحیح و تحشیه محمدحسن کاووسی عراقی، تهران، وزارت امور خارجه.
    • شناوی، عبدالعزیز، 1983م، الدولة العثمانیه دولة اسلامیه مفتری علیها، قاهره، مکتبة الانجلوالمصریه.
    • عبدالرحیم مصطفی، احمد، 1998م، فی اصول التاریخ العثمانی، بیروت، دارالشروق.
    • غزاوی، قیس جواد، 1383، «دولت عثمانی و امتیازدهی به اروپایی‌ها (رویکردی نو به علل فروپاشی دولت عثمانی)»، ترجمة علي غلامي‌دهقي، تاریخ اسلام در آینه پژوهش، ش 4، ص 171ـ196.
    • فوبلیک. د. ر (گروه نویسندگان آکادمی علوم شوروی)، 1367، تاریخ معاصر کشورهای عربی، ترجمة محمدحسین روحانی، تهران، توس.
    • لبیب صبحی، 1384، «عصر سلیمان باشکوه... بحران جهت‌گیری»، ترجمة فرهاد پوريانژاد، تاریخ اسلام، ش 24، ص 151ـ190.
    • محمد عبدالموطی، حسام، 1999م، العلاقات المصریه الحجازیه فی القرن الثامن عشر، قاهره، الهیئه المصریه العامه لکتاب.
    • محمد فریدبک، المحمی 1977م، تاریخ الدولة العلیة العثمانیه، بيروت،‌ دارالفكر.
    • مؤسسة مطالعات تاریخ خاورمیانه، 1369، گاه‌شمار رویدادهای تاریخ معاصر خاورمیانه 1850ـ1798، تهران، سروش.
    • نوئل، باربر، 1372، فرمانروایان شاخ زرین از سلیمان قانونی تا آتاتورک، ترجمة عبدالرضا هوشنگ مهدوی، چ هفتم، تهران، گفتار.
    • هامر، پورگشتال، یوزف فون، 1387، تاریخ امپراطوری عثمانی، ترجمة میرزازکی علی‌آبادی، تهران، اساطیر.
    شیوه ارجاع به این مقاله: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    انجم شعاع، آذر، شهیدی پاک، محمدرضا. (1397) نقش دولت عثمانی در تجزیه‌ی مصر و شام. فصلنامه معرفت، 27(8)، 79-90

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    آذر انجم شعاع؛ محمدرضا شهیدی پاک."نقش دولت عثمانی در تجزیه‌ی مصر و شام". فصلنامه معرفت، 27، 8، 1397، 79-90

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    انجم شعاع، آذر، شهیدی پاک، محمدرضا.(1397) 'نقش دولت عثمانی در تجزیه‌ی مصر و شام'، فصلنامه معرفت، 27(8), pp. 79-90

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    انجم شعاع، آذر، شهیدی پاک، محمدرضا. نقش دولت عثمانی در تجزیه‌ی مصر و شام. معرفت، 27, 1397؛ 27(8): 79-90