فلسفهی سیاسی از نگاه قرآن؛ با تأکید بر دیدگاه علامه طباطبائی
نوع مقاله:
ترویجی
نویسندگان:
چکیده:
«فلسفة سیاسی» به معنای بررسی سیاست از چشم اندازی فلسفی است. می توان «فلسفة سیاسی» را نگاهی فیلسوفانه به سیاست دانست که درصدد مکان یابی سیاست در نظام وجودی خلقت است. اساساً پرسش ها در علم سیاست بر دو گونه است: سؤالات روزمره و گذرا که با توجه به زمان و مکان و اوضاع و شرایط خاص ، پاسخی متفاوت می یابد؛ و سؤالات پایدار که همواره در میان ملل و در ادوار گوناگون تاریخ فکر و اندیشه، مطرح بوده است. فلسفة سیاسی درصدد پاسخ به سؤالات همیشگی، بنیادین و پایدار علم سیاست است.
این نوشتار با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی در پی بررسی مفهوم «فلسفة سیاسی» و جایگاه آن در قرآن است و سپس گذری به دیدگاه علامه طباطبائی در این خصوص می پردازد و در این زمینه در پی پاسخ به این سؤال است که علامه چه دیدگاهی در خصوص فلسفة سیاسی دارد؟ فرضیة پژوهش عبارت است از اینکه در میان متفکران مسلمان ، علامه از نادر کسانی است که در فلسفة سیاسی و نظام اجتماعی اسلام، صاحب دیدگاه مستقلی است که آن را از نصوص آیات و روایات استخراج کرده و سپس با براهین عقلی، مدعای خویش را به اثبات رسانده است .
Article data in English (انگلیسی)
Title:
Political Philosophy from the Perspective of the Qur'an with an Emphasis on Allameh Tabatabaei's View
Abstract:
Political philosophy means the study of politics from a philosophical perspective, which seeks to locate politics in the existential system of the creation. Basically, there are two types of questions in politics: routine and transient questions that would be responded differently depending on time, location, and circumstances and lasting questions that have always been among nations and in different periods of thought. Political philosophy seeks to answer the perennial, fundamental and enduring questions of political science. Using descriptive-analysis method, this paper seeks to study the "political philosophy" and its status in the Holy Qur'an with an emphasis on Allameh Tabatabaei's view, to recognize his attitude towards political philosophy. The research hypothesis is that, among the Muslim thinkers, Allameh Tabatabaei is one of the rare scholars who has an independent view in political philosophy and social system of Islam that he has extracted that from the Holy Qur'an and traditions and then has proved it rationally.
References:
متن کامل مقاله:
سال بیست و هفتم ـ شماره نهم، پیاپی 252 (ویژة علوم سیاسی)
سیدصالح موسوی / کارشناس ارشد علوم سیاسی دانشگاه مازندران salehmusavi111@yahoo.com
مرتضی علویان / استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه مازندران M.alavian@umz.ac.ir
دریافت: 16/04/97 پذیرش: 23/08/97
چکیده
«فلسفة سیاسی» به معنای بررسی سیاست از چشم اندازی فلسفی است. می توان «فلسفة سیاسی» را نگاهی فیلسوفانه به سیاست دانست که درصدد مکان یابی سیاست در نظام وجودی خلقت است. اساساً پرسش ها در علم سیاست بر دو گونه است: سؤالات روزمره و گذرا که با توجه به زمان و مکان و اوضاع و شرایط خاص ، پاسخی متفاوت می یابد؛ و سؤالات پایدار که همواره در میان ملل و در ادوار گوناگون تاریخ فکر و اندیشه، مطرح بوده است. فلسفة سیاسی درصدد پاسخ به سؤالات همیشگی، بنیادین و پایدار علم سیاست است.
این نوشتار با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی در پی بررسی مفهوم «فلسفة سیاسی» و جایگاه آن در قرآن است و سپس گذری به دیدگاه علامه طباطبائی در این خصوص می پردازد و در این زمینه در پی پاسخ به این سؤال است که علامه چه دیدگاهی در خصوص فلسفة سیاسی دارد؟ فرضیة پژوهش عبارت است از اینکه در میان متفکران مسلمان ، علامه از نادر کسانی است که در فلسفة سیاسی و نظام اجتماعی اسلام، صاحب دیدگاه مستقلی است که آن را از نصوص آیات و روایات استخراج کرده و سپس با براهین عقلی، مدعای خویش را به اثبات رسانده است .
کلیدواژه ها: فلسفه، سیاست، فلسفة سیاسی، علامه طباطبائی، هنجارگرایی، حکومت اسلامی، قرآن کریم، اندیشة سیاسی.
References:
- اسپریگنز، تامس، 1370، فهم نظریههای سیاسی، ترجمة فرهنگ رجایی، تهران، آگاه.
- اشتراوس، لئو، 1373، فلسفة سیاسی چیست؟، ترجمة فرهنگ رجایی، تهران، علمی و فرهنگی.
- ايازي، سيدمحمد، 1381، «انديشه اجتماعي در تفسير الميزان »، بینات، ش 34، ص 73ـ85.
- براتعلیپور، مهدی، 1380، «ماهیت فلسفة سیاسی»، قبسات، ش 20ـ21، ص 120ـ124.
- بشیریه، حسین، 1371، «تاریخ اندیشهها و جنبشهای سیاسی در قرن بیستم»، اطلاعات سیاسی ـ اقتصادی، ش 60، ص 16ـ26.
- بهروزلک، غلامرضا، 1382، «نسبت کلام سیاسی و فلسفة سیاسی»، علوم سیاسی، سال ششم، ش 22، ص 175ـ196.
- تركاشوند، احسان و اكبر ميرسپاه، 1389، «تفسيري نو از اعتباريات علامه طباطبائي»، معرفت فلسفي، ش 29، ص 25ـ54.
- جی. ویت من، پل، 1381، «دین و فلسفة سیاسی»، ترجمة رحمتالله رضایی، معرفت، ش 55، ص 56ـ61.
- حاجیصادقی، عبدالله، 1385، «مبانی فلسفة سیاسی اسلام از دیدگاه مقام معظم رهبری»، حصون، ش 7، ص 33ـ56.
- حقیقت، سیدصادق، 1380، «چیستی و گونههای فلسفة سیاسی»، نامه مفید، ش 25، ص 139ـ156.
- ـــــ ، 1393، فلسفة سیاسی شیعه با نظر به دیدگاههای علامه طباطبایی، تهران، مرکز بینالمللی مطالعات صلح.
- رضایی، حبیب، 1396، فلسفة سیاسی اسلام، امکان یا امتناع، روزنامه جوان،، 30 ارديبهشت، كد خبر 852615.
- زارعی توپخانه، محمد، 1392، «نقش ولايتپذيرى اهلبيت(ع) در امنيت فردى و تحليل روانشناختى آن»، معرفت، ش 191، ص 27ـ44.
- سجادی، سیدابراهیم، 1388، «نگاه قرآنی شهید اول به فلسفة سیاسی»، پژوهشهای قرآنی، ش 58، ص 78ـ111.
- صاحبی، محمدجواد، 1368، «فلسفة سیاسی از دیدگاه علامه طباطبایی»، کیهان اندیشه، ش 26، ص 13ـ19.
- طباطبائي، سيدمحمدحسين، 1350، اصول فلسفه و روش رئاليسم، مقدمه و پاورقي مرتضي مطهري، قم، دارالعلم.
- ـــــ ، 1361، قرآن در اسلام، قم، جامعة مدرسين.
- ـــــ ، 1370ب، تفسیر المیزان، ترجمة محمدتقی مصباح، چ پنجم، قم، بنیاد علمی و فکری علامه طباطبائي.
- ـــــ ، 1370الف، تفسیر المیزان، ترجمة عبدالکریم نیری، چ پنجم، قم، بنیاد علمی و فکری علامه طباطبائي.
- ـــــ ، 1374، الميزان في تفسير القرآن، ترجمة سيدمحمدباقر موسوي همداني، قم، جامعة مدرسين.
- ـــــ ، 1387الف، بررسيهاي اسلامي، به كوشش سيدهادي خسروشاهي، قم، بوستان كتاب.
- ـــــ ، 1387ب، روابط اجتماعي در اسلام به ضميمه چند رساله ديگر، به كوشش محمدجواد حجتي کرماني، قم، بوستان کتاب.
- ـــــ ، 1379، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، جامعة مدرسين.
- ـــــ ، 1386، شیعه در اسلام، قم، دفتر تبلیغات اسلامی.
- ـــــ ، بيتا، ولايت و زعامت در: مرجعيت و روحانيت، تهران، شرکت سهامي انتشار.
- قزلسفلی، محمدتقی، 1377، بازخوانی اندیشه 68، تهران، فرهنگ و اندیشه.
- مصباح، محمدتقي، 1378، نگاهی گذرا به نظریه ولايت فقيه، قم، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره).
- هاشمی، کامل و محمدحسن معصومی، 1375، «ارتباط فلسفه الهی و فلسفة سیاسی»، حکومت اسلامی، ش 2، ص 87ـ120.
- يزدانيمقدم، احمدرضا، 1387، «بررسي مقايسهاي حكومت و مصلحت در انديشه امام خميني(ره) و علامه طباطبايي»، مطالعات انقلاب اسلامي، ش١٤، ص 163ـ188.
- ـــــ ، 1390، فلسفة سیاسی علامه طباطبایی و ایران معاصر، رسالة دكتري، رشته علوم سياسي، قم، دانشگاه باقرالعلوم(ع).
شیوه ارجاع به این مقاله:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
موسوی، سیدصالح، علویان، مرتضی. (1397) فلسفهی سیاسی از نگاه قرآن؛ با تأکید بر دیدگاه علامه طباطبائی. فصلنامه معرفت، 27(9)، 57-67
سیدصالح موسوی؛ مرتضی علویان."فلسفهی سیاسی از نگاه قرآن؛ با تأکید بر دیدگاه علامه طباطبائی". فصلنامه معرفت، 27، 9، 1397، 57-67
موسوی، سیدصالح، علویان، مرتضی.(1397) 'فلسفهی سیاسی از نگاه قرآن؛ با تأکید بر دیدگاه علامه طباطبائی'، فصلنامه معرفت، 27(9), pp. 57-67
